بهینه سازی سلسله مراتب حمل ونقل در کلان شهر تهران: ارزیابی هایپرلوپ در سطح بین شهری و سامانه های کابینی/مغناطیسی سبک (The Pipe) در سطح درون شهری

با رشد جمعیت کلان شهر تهران و گسترش حومه نشینی در شهرهای اقماری (به ویژه کرج)، شبکه های حمل ونقل موجود به آستانه اشباع رسیده اند. این پژوهش با هدف ارزیابی امکان سنجی و آثار به کارگیری دو فناوری نوین حمل ونقل، هایپرلوپ و سامانه کابینی مغناطیسی سبک (The Pipe)، در کاهش زمان سفر و بهبود تعادل بین کیفیت و تقاضای سفر در محور تهران-کرج و کمان های درون شهری انجام شده است. مطالعه حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از روش آمیخته (ترکیبی از داده های کمی و کیفی) انجام شده است. در بخش کمی، با استفاده از داده های رسمی و خروجی های شبیه سازی ترافیک، سناریوهای مختلف زمانی و ظرفیتی مقایسه شدند. بخش کیفی نیز شامل مصاحبه با متخصصان و مطالعات میدانی بود. یافته ها نشان می دهد که هایپرلوپ می تواند زمان سفر در کریدور پرتردد تهران-کرج را از حدود ۹۰ دقیقه به حدود ۸ دقیقه کاهش دهد. سامانه The Pipe نیز به عنوان گزینه ای مکمل برای کمان های درون شهری (۵-۱۵ کیلومتر) با زمان نصب سریع تر و هزینه سرمایه گذاری پایین تر از مترو معرفی می شود. با این حال، ریسک ایجاد «تقاضای القایی» در پی بهبود کیفیت سفر، لزوم همراه سازی اجرای این فناوری ها را با سیاست های مدیریت تقاضا مانند «قیمت گذاری ازدحام» و توسعه مبتنی بر حمل ونقل عمومی آشکار می سازد. در نتیجه می توان گفت که علیرغم سرمایه گذاری اولیه بالا، ترکیب یک کریدور بین شهری پرسرعت (هایپرلوپ) با یک شبکه سبک وزن درون شهری (The Pipe) در صورت حکمرانی مالی شفاف، اجرای آزمایشی مرحله ای و یکپارچگی با توسعه شهری محور حمل ونقل عمومی، می تواند در بلندمدت توجیه اجتماعی-اقتصادی داشته باشد.

Keywords:

هایپرلوپ , سامانه کابینی/مغناطیسی سبک (The Pipe) , حمل و نقل شهری , تقاضای القایی , قیمت گذاری ازدحام , تحلیل هزینه-فایده