مکان یابی پایانه های جدید اتوبوسرانی در تبریز، رویکردی علمی برای اولویت بندی توسعه زیرساخت های شبکه حمل و نقل عمومی شهر

سیستم اتوبوسرانی به دلیل نقش کلیدی در کاهش تراکم ترافیک، آلودگی های زیست محیطی، مصرف انرژی و هزینه های اجتماعی، جایگاه ویژه ای در سیاست های حمل ونقل شهری دارد. یکی از موثرترین راهبردها در ارتقای عملکرد این سیستم، بهینه سازی شبکه خطوط و مکان یابی مناسب پایانه های اتوبوسرانی است؛ چراکه تمرکز نامناسب پایانه ها در هسته مرکزی شهر، موجب کاهش کارایی پوشش دهی، افزایش تداخلات ترافیکی و افت جذابیت حمل ونقل عمومی می شود. پژوهش حاضر با هدف ارتقای عملکرد سیستم اتوبوسرانی و افزایش مطلوبیت حمل ونقل عمومی در شهر تبریز انجام شده است. در این راستا، مکان های پیشنهادی برای استقرار پایانه های جدید با رویکرد تمرکززدایی از مرکز شهر و انتقال به حلقه های بیرونی مورد بررسی قرار گرفت. به منظور اولویت بندی گزینه ها، از مدل تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و نرم افزار Expert Choice استفاده شد. فرآیند تصمیم گیری شامل پنج گام اصلی و تکمیل ماتریس های مقایسه زوجی بر اساس نظرات خبرگان و جلسات طوفان فکری بود. نتایج نشان داد که موقعیت ابتدای زعفرانیه با وزن نهایی ۰.۵۴۱ بالاترین اولویت را برای ایجاد پایانه اتوبوسرانی درون شهری دارد و پس از آن به ترتیب پایانه های لاله، فهمیده و ۵ مرداد قرار می گیرند. یافته های پژوهش بیانگر آن است که برنامه ریزی مکانی مبتنی بر رویکردهای علمی می تواند نقش موثری در بهبود شاخص های پایداری، کاهش زمان و هزینه سفر، ارتقای سطح خدمات رسانی و تحقق توسعه پایدار شهری ایفا کند.

Keywords:

حمل و نقل یکپارچه همگانی , پایانه شهری , اتوبوسرانی , AHP