معارضه و تحدی با قرآن کریم در تاریخ

این مقاله به بررسی مفهوم تحدی و معارضه در قرآن کریم به عنوان یکی از مباحث اساسی اعجاز قرآن می پردازد و با رویکردی تحلیلی - انتقادی نمونه هایی از تلاش های تاریخی برای معارضه با قرآن را واکاوی می کند. در این راستا ادعاهای افرادی چون مسیلمه و طلیحه بن خویلد و نیز آنچه به برخی ادیبان و شاعران مانند ابن مقفع، ابو العلاء معری و متنبی نسبت داده شده، در پرتو نقد بلاغیان و ادیبان بزرگ چون عبدالقاهر جرجانی، باقلانی و جاحظ بررسی می شود. یافته های پژوهش نشان می دهد که این تلاش ها علی رغم تفاوت های زمانی و انگیزه های گوناگون، هدف از آنها معارضه بوده است و اینکه عرب های قبل از اسلام قطع به یقین این مفهوم را درک کرده اند ولی این نمونه ها هرگز نتوانسته اند به سطح نظم، انسجام معنایی و تاثیرگذاری بلاغی قرآن نزدیک شوند و در بسیاری موارد ضعف ساختاری و فقر معنایی آنها در مقایسه با اسلوب قرآنی آشکار گردیده است. همچنین واکنش قریش به تحدی قرآن و روی آوردن آنان به اتهام هایی چون سحر و افترا به جای اقدام عملی به معارضه نشانه ای روشن از ناتوانی آنان در برابر این کتاب است. نتیجه آنکه تحدی قرآن افزون بر بعد اعتقادی دارای پشتوانه های بلاغی و تاریخی است که زمینه را برای ورود به بحث خصایص زبان قرآنی و علل امتیاز ساختاری و معنایی آن فراهم می سازد.

Keywords:

اعجاز , قرآن , تحدی , معارضه , شعر عربی , نظم قرآن