رویکرد رفتارگرایانه به تحلیل فرآیندهای معناسازی و تقویت هدفمندی تحصیلی در دانش آموزان دارای نیازهای ویژه

هدف: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و پارادایم تفسیری-پدیدارشناختی به تحلیل رفتاری فرآیند معناسازی و هدفمندی تحصیلی در دانش آموزان با نیازهای ویژه پرداخته است. روش: مطالعه با استفاده از نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی شامل ۲۵ دانش آموز ۱۰ تا ۱۸ ساله دارای اختلالات طیف اوتیسم، ناتوانی های یادگیری، اختلال توجه و بیش فعالی و چالش های حسی-حرکتی، ۲۰ والد و ۱۵ معلم در سه استان تهران، اصفهان و شیراز انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق فردی، شش جلسه گروه کانونی و مشاهده مشارکتی در ۴۰ جلسه کلاسی جمع آوری و با روش تحلیل تماتیک شش مرحله ای تحلیل گردید. یافته ها: چهار تم اصلی استخراج شد: (۱) معناسازی تحصیلی به عنوان فرآیندی عاطفی-شناختی (تاکید بر نقش تجربیات گذشته، علایق شخصی و شکست های مکرر)، (۲) هدفمندی تحصیلی تحت تاثیر روابط عاطفی و حمایت های محیطی (معلم، خانواده و برنامه های فردی سازی شده)، (۳) چالش های رفتاری در معناسازی و هدفمندی (چالش های شناختی-عاطفی، موانع اجتماعی و محدودیت های محیطی)، و (۴) استراتژی های تحول آفرین و عوامل تسهیل کننده (استراتژی های فردی، مداخلات آموزشی و حمایت های جامعه ای). نتیجه گیری: معناسازی و هدفمندی تحصیلی در دانش آموزان با نیازهای ویژه فرآیندی پویا، عمیقا عاطفی و به شدت وابسته به کیفیت روابط و حمایت های محیطی است. نتایج بر ضرورت طراحی برنامه های آموزشی کاملا فردی سازی شده، تقویت روابط عاطفی معلم-دانش آموز، مداخلات ضدتبعیض و همکاری نظام مند خانواده-مدرسه-مرکز توانبخشی تاکید دارد تا چرخه های منفی شکست و بی معنایی شکسته شده و رفتارهای تحصیلی هدفمند تقویت گردد.

Keywords:

تحلیل کیفی , معناسازی تحصیلی , هدفمندی تحصیلی , دانش آموزان با نیازهای ویژه , تحلیل تماتیک