رابطه طرحواره های ناسازگار اولیه و خودشفقتی با صمیمیت زناشویی در دانشجویان

زمینه: صمیمیت زناشویی به عنوان یکی از مولفه های بنیادین کیفیت روابط زوجین، نقش تعیین کننده ای در رضایت زناشویی، سلامت روان و تداوم زندگی مشترک دارد. با این حال، این سازه تحت تاثیر عوامل شناختی عمیق و منابع هیجانی فردی قرار می گیرد که در تعاملات زوجین فعال می شوند. از جمله این عوامل می توان به طرحواره های ناسازگار اولیه به عنوان الگوهای پایدار شناختی–هیجانی و خودشفقتی به عنوان یک منبع تنظیم هیجان و نگرش حمایتی نسبت به خود اشاره کرد. بررسی هم زمان این دو سازه می تواند درک دقیق تری از سازوکارهای موثر بر صمیمیت زناشویی فراهم آورد. هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه طرحواره های ناسازگار اولیه و خودشفقتی با صمیمیت زناشویی در دانشجویان زن متاهل بود. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف بنیادی و از نظر روش توصیفی–همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان زن متاهل تحصیلات تکمیلی رشته روان شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی (مجتمع ولایت) در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بود که از میان آن ها ۱۴۳ نفر به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه صمیمیت زناشویی واکر و تامپسون (۱۹۸۳)، نسخه کوتاه پرسشنامه طرحواره یانگ (SF-YSQ) و پرسشنامه شفقت به خود رایس و همکاران (۲۰۱۱) بود. داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه هم زمان تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد بین طرحواره های ناسازگار اولیه و صمیمیت زناشویی رابطه منفی و معنادار وجود دارد (p < ۰.۰۵) و در مقابل، خودشفقتی با صمیمیت زناشویی رابطه مثبت و معناداری دارد (p < ۰.۰۵). در میان حوزه های طرحواره ای، حوزه بریدگی و طرد بیشترین همبستگی منفی را با صمیمیت زناشویی نشان داد. همچنین نتایج تحلیل رگرسیون حاکی از آن بود که طرحواره های ناسازگار اولیه و خودشفقتی به طور معناداری قادر به پیش بینی صمیمیت زناشویی هستند و در مجموع ۲۴ درصد از واریانس صمیمیت زناشویی را تبیین می کنند. نتیجه گیری: بر اساس یافته های پژوهش حاضر، صمیمیت زناشویی تحت تاثیر هم زمان عوامل آسیب پذیرکننده شناختی و منابع محافظتی هیجانی قرار دارد. کاهش شدت طرحواره های ناسازگار اولیه و تقویت خودشفقتی می تواند به بهبود کیفیت روابط زناشویی منجر شود. این نتایج بر اهمیت توجه به مداخلات مبتنی بر طرحواره درمانی و رویکردهای مبتنی بر شفقت به خود در حوزه زوج درمانی و ارتقای روابط زناشویی تاکید می کند.

Keywords:

طرحواره های ناسازگار اولیه , خودشفقتی , صمیمیت زناشویی , دانشجویان زن متاهل