مطالعه مولفه ها، رویکردها و شیوه های سنجش کلاسی در نظام آموزشی ایران

هدف کلی این پژوهش، «مطالعه مولفه ها، رویکردها و شیوه های سنجش کلاسی در نظام آموزشی ایران» است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر گردآوری اطلاعات، توصیفی-کتابخانه ای است. اطلاعات موردنیاز آن از طریق بررسی اسناد و مدارک دانشگاهی (کتب، مقالات، پایان نامه ها) و همچنین جستجو در شبکه جهانی اینترنت گردآوری شده است. امروزه سنجش به عنوان یک فعالیت ضروری در نظام آموزش و پرورش و اهرم کلیدی برای تغییر سیاست های آموزشی بسیاری از کشورهای دنیا محسوب می شود. ارزیابی کلاس درس با هدف خاص بهبود آموزش و یادگیری در یک کلاس خاص انجام می شود. در این پژوهش، ابعاد و مولفه های سنجش در کلاس درس شناسایی شد که شامل ۱۲ مولفه از جمله دانش و مفاهیم مفهومی؛ مهارت ها؛ عملکرد عملی؛ انگیزه و رفتارهای آموزشی؛ توانایی ارتباطی؛ پیشرفت و توسعه فردی؛ توانایی حل مسئله؛ تعامل معلم-دانش آموز؛ محتوای آموزشی؛ محیط آموزشی؛ انعکاس و بازتاب آموزشی؛ رضایت دانش آموزان و والدین می باشد. براساس نوع نگاه و تعامل با «یادگیری و یادگیرنده»، سنجش به سه دسته، «سنجش از یادگیری»، «سنجش برای یادگیری» و «سنجش به مثابه یادگیری» تقسیم شده است. صاحب نظران، «سنجش از یادگیری» را از نوع سنجش تراکمی یا پایانی و «سنجش برای یادگیری» را از نوع تکوینی دانسته اند. مقایسه رویکردهای سنجش سنتی و نوین نشان می دهد که در گذشته، بیشتر، «سنجش از یادگیری» انجام می گرفت اما در روش نوین، «سنجش به عنوان یادگیری»، شیوه غالب است و ذکر این نکته ضروری است که هیچ یک از شیوه ها حذف نشده اند بلکه میزان توجه به آن، تغییر کرده است. رویکردهای جدید سنجش، ریشه در ساختن گرایی اجتماعی دارد. تحقیقات اخیر بر «سنجش به مثابه یادگیری» و «سنجش برای یادگیری» تاکید دارند که بر شایستگی های یادگیری در قرن ۲۱ متمرکز هستند. در رویکردهای سنتی، کیفیت سنجش عمدتا بر ملاک های روان سنجی مانند روایی و اعتبار، به عنوان ملاک های اصلی تمرکز دارد.

Keywords:

مولفه ها , رویکردها , شیوه ها , سنجش , نظام آموزشی , ایران