شناسایی و تبیین شایستگی های رهبری مدیران مدارس در تحقق آموزش یادگیرنده محور؛ یک فرا ترکیب کیفی

آموزش یادگیرنده محور به عنوان یکی از رویکردهای محوری نظام های آموزشی معاصر، مستلزم تحول اساسی در شیوه های مدیریت و رهبری مدارس است. با وجود تاکید گسترده اسناد بالادستی و پژوهش های بین المللی بر ضرورت حرکت به سوی یادگیری فعال، مشارکتی و فردمحور، شواهد نشان می دهد که بسیاری از مدیران آموزشی فاقد شایستگی های لازم برای تحقق موثر این رویکرد هستند. هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تبیین شایستگی های کلیدی رهبری آموزشی موردنیاز برای پیاده سازی آموزش یادگیرنده محور در مدارس است. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش فراترکیب (Meta-Synthesis) انجام شد. بدین منظور، مقالات علمی معتبر منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ از پایگاه های داده علمی بین المللی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. داده ها با استفاده از کدگذاری سه مرحله ای و تحلیل مضمون تحلیل شدند. یافته ها نشان داد شایستگی های رهبری آموزشی در چارچوب آموزش یادگیرنده محور در هفت بعد اصلی شامل رهبری یادگیری، توانمندسازی معلمان و دانش آموزان، تصمیم گیری مشارکتی، مدیریت تغییر و نوآوری آموزشی، سواد دیجیتال، ایجاد فرهنگ مدرسه یادگیرنده و ارزیابی یادگیری مبتنی بر رشد فردی قابل طبقه بندی است. در پایان، یک مدل مفهومی از شایستگی های رهبری آموزشی ارائه شد که می تواند به عنوان مبنایی برای بازطراحی برنامه های تربیت مدیران آموزشی و بهبود اثربخشی مدارس مورد استفاده قرار گیرد.

Keywords:

رهبری آموزشی , آموزش یادگیرنده محور , شایستگی های رهبری آموزشی , فراترکیب کیفی