تحلیل فقهی کاربردی علم شخصی در قضاوت قضایی و تربیتی

در منظومه فقه اسلامی، علم شخصی به عنوان یکی از مهم ترین مبانی ادراک واقع و صدور حکم، جایگاهی ویژه دارد. این مقاله با رویکردی تطبیقی میان نظام قضا و نظام تربیت، به بررسی نسبت میان علم شخصی قاضی و علم شخصی مربی می پردازد. مطابق دیدگاه مشهور فقها، قاضی در صورت حصول علم قطعی به واقع، موظف است بر اساس علم خویش حکم کند حتی اگر این علم با بینه تعارض داشته باشد. در نظام تربیتی نیز مربی در موضع داوری های تربیتی، نیازمند علمی شخصی نسبت به متربی است تا بتواند با عدالت و بصیرت، هدایت موثری اعمال کند. هدف پژوهش حاضر، ارائه چارچوبی فقهی برای استفاده ی مشروع و معقول از علم شخصی در هر دو حوزه قضا و تربیت است تا از افراط در ظواهر یا اتکای صرف بر ذوق شخصی پیشگیری شود.

Keywords:

علم شخصی , قضاوت قضایی , فقه امامیه , عدالت تربیتی , فقه کاربردی