حکمرانی داده های آموزشی در عصر هوش مصنوعی: الزامات مدیریتی و پیامدهای اجتماعی در نظام آموزش مدرسه ای

با گسترش هوش مصنوعی و استقرار سامانه های هوشمند در نظام های آموزشی، داده های آموزشی به یکی از مهم ترین منابع تصمیم گیری در فرایندهای یاددهی–یادگیری و مدیریت آموزشی تبدیل شده اند. تحلیل این داده ها می تواند به بهبود کیفیت آموزش، پیش بینی افت تحصیلی و شخصی سازی مسیرهای یادگیری کمک کند؛ با این حال، استفاده گسترده از داده های آموزشی بدون وجود چارچوب های روشن مدیریتی و اخلاقی، چالش های جدی در حوزه حریم خصوصی، عدالت آموزشی و اعتماد اجتماعی ایجاد می کند. هدف این مقاله، تبیین مفهوم حکمرانی داده های آموزشی در عصر هوش مصنوعی و بررسی الزامات مدیریتی و پیامدهای اجتماعی ناشی از به کارگیری آن در نظام آموزش است. پژوهش حاضر با رویکرد مروری–تحلیلی و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی اسناد و مطالعات معتبر داخلی و خارجی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که حکمرانی داده های آموزشی مستلزم تدوین سیاست های شفاف، تعیین مسئولیت نهادهای آموزشی، ارتقای سواد داده ای مدیران و معلمان و توجه جدی به ملاحظات اخلاقی و حقوقی است. همچنین، نحوه حکمرانی داده ها می تواند پیامدهای اجتماعی متعددی از جمله تقویت یا تضعیف عدالت آموزشی، افزایش یا کاهش اعتماد خانواده ها به نظام آموزشی و بازتعریف نقش انسانی معلم در فرایند آموزش به همراه داشته باشد. در پایان، مقاله بر ضرورت طراحی چارچوبی بومی برای حکمرانی داده های آموزشی در نظام آموزش وپرورش تاکید می کند و پیشنهادهایی سیاستی برای بهره گیری مسئولانه از هوش مصنوعی در آموزش ارائه می دهد.

Keywords:

حکمرانی داده های آموزشی , هوش مصنوعی , مدیریت آموزشی , پیامدهای اجتماعی , سیاست گذاری آموزشی