نقش هوش مصنوعی در شخصی سازی یادگیری دانش آموزان دوره ابتدایی: الگوی یکپارچه سازی محتوای دیجیتال و ارزیابی تطبیقی

هدف این پژوهش بررسی نقش هوش مصنوعی در شخصی سازی یادگیری دانش آموزان دوره ابتدایی با تاکید بر الگوی یکپارچه سازی محتوای دیجیتال و ارزیابی تطبیقی است. در این مطالعه، ابتدا چارچوب نظری شخصی سازی یادگیری بر مبنای داده های یادگیری (Learning Analytics) و سامانه های توصیه گر آموزشی تبیین شد، سپس یک الگوی تلفیقی شامل سه مولفه طراحی محتوا، مسیرهای یادگیری پویا و ارزیابی تطبیقی مبتنی بر تشخیص سطح مهارت ارائه گردید. روش تحقیق آمیخته اکتشافی بود: در بخش کیفی با تحلیل محتوای اسناد و مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۵ معلم و متخصص فناوری آموزشی، نیازها و الزامات اجرایی استخراج شد؛ در بخش کمی یک مطالعه نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل روی ۱۲۰ دانش آموز پایه های سوم تا پنجم اجرا شد. ابزارها شامل آزمون پیشرفت تحصیلی استاندارد، مقیاس انگیزش تحصیلی، و شاخص های درون سامانه ای مانند زمان روی تکلیف و نرخ تکمیل مسیر یادگیری بود. یافته ها نشان داد استفاده از الگوی پیشنهادی موجب بهبود معنادار عملکرد تحصیلی (اندازه اثر متوسط تا زیاد)، افزایش انگیزش درونی، و کاهش پراکندگی عملکرد بین دانش آموزان با سطوح اولیه متفاوت می شود. همچنین، ارزیابی تطبیقی مبتنی بر هوش مصنوعی دقت تشخیص سطح تسلط را افزایش داده و زمان رسیدن به هدف های یادگیری را به طور میانگین ۱۸ تا ۲۵ درصد کاهش داد. تحلیل کیفی نیز بر اهمیت توانمندسازی معلمان، شفافیت الگوریتمی، و ملاحظات اخلاقی-حفظ حریم خصوصی تاکید کرد. در مجموع، الگوی ارائه شده با فراهم کردن بازخورد بلادرنگ، مسیرهای یادگیری شخصی سازی شده و انتخاب منابع متناسب، ظرفیت ارتقای عدالت آموزشی و کارایی فرایند یاددهی-یادگیری در دوره ابتدایی را دارد. پیشنهاد می شود برای تعمیم پذیری، مطالعات طولی و چندسویه با در نظر گرفتن تفاوت های زمینه ای مدارس اجرا شود.

Keywords:

هوش مصنوعی , شخصی سازی یادگیری , آموزش ابتدایی , ارزیابی تطبیقی , تحلیل یادگیری