تاثیر آموزش مبتنی بر هوش هیجانی بر کاهش پرخاشگری و افزایش خودکارآمدی در دانش آموزان

پرخاشگری و خودکارآمدی پایین از موانع مهم تحقق اهداف تربیتی در نظام های آموزشی محسوب می شوند. این مقاله با هدف تحلیل نظام مند تاثیر آموزش مبتنی بر هوش هیجانی بر کاهش پرخاشگری و افزایش خودکارآمدی در دانش آموزان، با مرور ۷۸ پژوهش معتبر (۲۰۰۵-۲۰۲۳) و با رعایت دستورالعمل PRISMA انجام شده است. یافته ها نشان می دهند برنامه های آموزش هوش هیجانی با مکانیزم های زیر، اثربخشی معناداری دارند: ۱.کاهش پرخاشگری: از طریق افزایش خودآگاهی هیجانی، تقویت تنظیم هیجان (مدیریت خشم)، توسعه همدلی و ارتقای مهارت های ارتباطی به ویژه بر کاهش پرخاشگری فیزیکی و کلامی موثرند. ۲.افزایش خودکارآمدی: از طریق توسعه باورهای فراشناختی، افزایش انگیزش درونی، ایجاد سبک های مقابله ای سازنده و تقویت تجارب تسلط در حیطه های خودکارآمدی تحصیلی، اجتماعی و هیجانی موثرند. برنامه های جامع، طولانی مدت و مبتنی بر رویکرد «کل مدرسه» (مانند RULER و PATHS) که معلمان و والدین را نیز درگیر می کنند، پایدارترین نتایج را نشان می دهند. با این حال، ناهمگونی روش شناختی پژوهش ها، کمبود مطالعات طولی و کیفی، و نیاز به بومی سازی برنامه ها با توجه به بافت فرهنگی، از محدودیت های اصلی حوزه پژوهش حاضر هستند. در نهایت ادغام برنامه های ساختاریافته آموزش هوش هیجانی در برنامه درسی رسمی مدارس، به عنوان یک راهبرد اثربخش هم برای کاهش رفتارهای مشکل ساز (پرخاشگری) و هم برای تقویت توانمندی های روان شناختی (خودکارآمدی)، یک ضرورت تربیتی است. موفقیت این برنامه ها مستلزم آموزش معلمان، مشارکت خانواده ها و پشتیبانی سیاست گذاران آموزشی است.

Keywords:

هوش هیجانی , آموزش هیجانی , پرخاشگری , خودکارآمدی , دانش آموزان