جایگاه برنامه درسی مشارکتی در آموزش ابتدایی

هدف پژوهش حاضر بررسی جایگاه و اهمیت برنامه درسی مشارکتی در آموزش ابتدایی با رویکردی مروری و تحلیلی بود. در این راستا، تلاش شد تا با مرور نظام مند پژوهش های داخلی و خارجی منتشر شده طی سال های ۲۰۲۰ به بعد، ابعاد نظری و عملی این رویکرد آموزشی تبیین گردد. مبانی نظری برنامه درسی مشارکتی براساس دیدگاه های یادگیری اجتماعی ویگوتسکی و فلسفه دموکراتیک آموزش دیویی استوار است. یافته ها نشان داد این رویکرد در آموزش ابتدایی از چندین جهت اهمیت دارد: نخست ارتقای کیفیت یادگیری از طریق تقویت انگیزش، مسئولیت پذیری و خودابرازی دانش آموزان؛ دوم افزایش نقش حرفه ای معلمان بعنوان طراحان و تسهیل گران یادگیری؛ سوم گسترش ارتباط مدرسه با خانواده ها و جامعه محلی و تقویت سرمایه اجتماعی. شواهد همچنین نشان داد که مشارکت واقعی در برنامه ریزی درسی می تواند به پرورش مهارت های اجتماعی، خلاقیت و اعتمادبه نفس دانش آموزان منجر و بستر لازم برای عدالت آموزشی را فراهم سازد. البته موانعی چون ساختار متمرکز برنامه ریزی درسی، کمبود منابع مالی و آموزشی، نگرش های سنتی نسبت به تغییر، و خطر مشارکت سطحی یا نمادین از چالش های اصلی تحقق این رویکرد بشمار می روند. مرور پژوهش ها تاکید می کند که تحقق برنامه درسی مشارکتی نیازمند تمرکززدایی، توانمندسازی معلمان، آموزش حرفه ای در حوزه طراحی و اجرای برنامه های مشارکتی و ایجاد سازوکارهای نهادی برای مشارکت واقعی همه ذی نفعان است.

Keywords:

آموزش ابتدایی , برنامه درسی , مشارکتی