از حماسه تا نمادشناسی در داستان نبرد رستم و اسفندیار: (بررسی رفتارهای رستم، اسفندیار و کتایون در چارچوب رویکردهای نوین آموزشی-پژوهشی)

داستان رستم و اسفندیار در شاهنامه فردوسی، فراتر از یک نبرد حماسی، عرصه ای برای بازنمایی تقابل نمادین خرد، اطاعت و هشدار است. این پژوهش با رویکرد نمادشناسی و تحلیل روان شناختی، رفتارهای سه شخصیت اصلی را بررسی می کند. رستم به عنوان نماد خرد جاودانه و تجربه ی تاریخی، در برابر فرمان های ناعادلانه مقاومت می کند و بدین سان نماینده ی ایستادگی در برابر سلطه ی سیاسی است. اسفندیار، با وجود توان جسمانی و ایمان، در بند اطاعت کورکورانه گرفتار می شود و چشم آسیب پذیر او به عنوان نماد ناتوانی در دیدن حقیقت ماموریت تحلیل می گردد. کتایون، تنها صدای زنانه ی خرد در این روایت، با هشدارهای مادرانه و نقد قدرت شاهانه، وجدان داستان را نمایندگی می کند؛ اما صدایش نادیده گرفته می شود. نتیجه ی این بررسی نشان می دهد که داستان رستم و اسفندیار، علاوه بر ارزش های حماسی، یک تراژدی اخلاقی و روان شناختی است که پیام آن درباره ی ضرورت توجه به خرد و پرهیز از اطاعت کور، همچنان برای انسان معاصر معنا دارد. پژوهش حاضر با رویکرد آموزشی-پژوهشی، رفتارهای رستم، اسفندیار و کتایون را نمادشناسانه تحلیل می کند. داستان نبرد آنان فراتر از حماسه، الگویی تربیتی و اخلاقی برای آموزش ارزش های انسانی و پژوهش ادبیات کلاسیک است؛ الگویی که امروز نیز معنا دارد.

Keywords:

شاهنامه , رستم , اسفندیار , کتایون , نمادشناسی