نقش کارکردهای اجرایی در اختلال خواندن: تحلیل تعامل حافظه کاری، بازداری پاسخ و انعطاف پذیری شناختی

اختلال خواندن یک اختلال یادگیری شایع است که با دشواری در رمزگشایی واژه ها، کاهش دقت و سرعت خواندن و ضعف در درک متن همراه است. پژوهش های اخیر نشان داده اند که کارکردهای اجرایی شامل حافظه کاری، بازداری پاسخ و انعطاف پذیری شناختی نقش محوری در ایجاد و شدت اختلال خواندن دارند. حافظه کاری محدود، توانایی نگهداری و پردازش اطلاعات مرتبط با متن را کاهش می دهد و موجب اختلال در جریان روان خواندن می شود. بازداری پاسخ ناکارآمد، کنترل رقابت میان پاسخ های صحیح و نادرست را دشوار می کند و تثبیت راهبردهای ناکارآمد را تشدید می کند. انعطاف پذیری شناختی محدود، توانایی جابه جایی میان استراتژی های رمزگشایی و فهم معنا را کاهش داده و درک سطحی متن را به همراه دارد. این پژوهش به صورت مروری-تحلیلی، یافته های تجربی و نوروسایکولوژیک منتشر شده در دو دهه گذشته را بررسی کرده و مدل تعاملی مولفه های کارکرد اجرایی را ارائه می دهد که نشان می دهد اثرگذاری هر مولفه به شدت به عملکرد سایر مولفه ها وابسته است. نتایج نشان می دهند که درک تعامل حافظه کاری، بازداری پاسخ و انعطاف پذیری شناختی، هم برای تبیین تفاوت های فردی در اختلال خواندن و هم برای طراحی برنامه های آموزشی و مداخله ای هدفمند ضروری است. این یافته ها بر ضرورت آموزش چندسطحی و تقویت همزمان مولفه های اجرایی در کودکان نارساخوان تاکید دارند و چارچوبی عملی برای بهبود بلندمدت مهارت های خواندن و تفکر تحلیلی ارائه می کنند.

Keywords:

اختلال خواندن , کارکردهای اجرایی , حافظه کاری , بازداری پاسخ , انعطاف پذیری شناختی