مروری بر راهکارهای الهام گرفته از طبیعت در راستای کاهش مصرف انرژی در ساختمان

تولید انرژی حدود ۷۵ درصد از انتشار گازهای گلخانه ای جهان را شامل می شود که بخش عمده آن ناشی از سوزاندن سوخت های فسیلی است. بیش از ۳۰ درصد مصرف کل انرژی و ۴۰ درصد انتشار دی اکسید کربن به بخش ساختمان مربوط می شود و در ایران نیز شدت مصرف انرژی پنج برابر متوسط جهانی گزارش شده و بیش از ۶۰ درصد انرژی کشور در ساختمان ها به کار می رود که بخش قابل توجهی از آن هدر می رود. این شرایط ضرورت بهره گیری از رویکردهای نوین در طراحی معماری پایدار را آشکار می سازد. یکی از رویکردهای موثر در این زمینه بایونیک و الهام از طبیعت است که با الگوبرداری از سازوکارهای تکامل یافته، طبیعی امکان بهبود کارایی انرژی ساختمان و ارتقای کیفیت زیست محیطی را فراهم می کند. این پژوهش با هدف مرور و تحلیل مطالعاتی انجام شده است که با الهام از طبیعت به کاهش مصرف انرژی در ساختمان پرداخته اند. منابع مورد استفاده شامل مقالات علمی، کتب تخصصی، مطالعات موردی بین المللی و پایان نامه های دانشگاهی بوده و نمونه های متنوعی از پروژه های ساخته شده و طرح های نظری در آن بررسی شده اند. یافته ها نشان می دهد در نمونه های اجرایی مانند ASF، Eastigate Centre، برج های البحار، ایدن و CH۲ با به کارگیری اصولی چون تهویه طبیعی، سایه اندازی پویا و ذخیره سازی حرارت کاهش ۲۵ تا ۵۶ درصدی مصرف انرژی حاصل شده است. در نمونه های نظری نیز طراحی هایی الهام گرفته از پوست، فیل، کاکتوس، خرس و مارمولک صرفه جویی ۲۰ تا ۶۷ درصدی انرژی را نشان داده اند. این نتایج بیانگر آن است که بهره گیری از اصول بایونیک، چه در پروژه های ساخته شده و چه در طرح های نظری ظرفیت بالایی برای کاهش مصرف انرژی و ارتقای پایداری معماری دارد.

Keywords:

معماری پایدار , بایونیک , الهام از طبیعت , کاهش مصرف انرژی