تحلیل دیدگاه های اخلاقی-دینی در مواجهه با حقوق کودکان استثنایی و نقش آن ها در کاهش انگ اجتماعی در محیط های آموزشی

کودکان استثنایی به دلیل تفاوت های جسمی، ذهنی و حسی خود، همواره در معرض چالش های متعدد اجتماعی و آموزشی قرار داشته اند که یکی از مخرب ترین آن ها، پدیده انگ اجتماعی یا داغ ننگ در محیط های آموزشی است. این پدیده نه تنها مانع از شکوفایی استعدادهای این کودکان می شود، بلکه به انزوا، افسردگی و ترک تحصیل آنان می انجامد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل دیدگاه های اخلاقی و دینی (با تاکید بر آموزه های اسلامی) در مواجهه با حقوق این کودکان و بررسی نقش این آموزه ها در کاهش انگ اجتماعی در مدارس انجام شده است. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی-تحلیلی بوده و گردآوری اطلاعات با استفاده از منابع کتابخانه ای، متون دینی، تفاسیر قرآن، احادیث و منابع معتبر اخلاقی و تربیتی صورت گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که در اندیشه اسلامی، بر اساس اصل بنیادین «کرامت ذاتی انسان»، هیچ گونه تفاوتی میان افراد سالم و افراد دارای محدودیت از حیث ارزش انسانی وجود ندارد. حقوقی نظیر حق آموزش، حق برخورداری از احترام و محبت، و حق مشارکت اجتماعی برای این کودکان به رسمیت شناخته شده است. تبیین و نهادینه سازی این مبانی اخلاقی و دینی در نظام آموزشی، می تواند نگرش معلمان، دانش آموزان و والدین را تغییر داده و به عنوان یک سپر حفاظتی قدرتمند در برابر بازتولید انگ اجتماعی عمل کند. نتیجه آنکه، گذار از رویکرد صرفا ترحم آمیز به رویکرد حقوق محور مبتنی بر اخلاق دینی، پیش شرط اساسی برای تحقق آموزش فراگیر و عادلانه است.

Keywords:

حقوق کودکان استثنایی , انگ اجتماعی , اخلاق دینی , آموزش فراگیر , کرامت انسانی , نظام آموزشی