چارچوب ارزیابی عوامل کلیدی موفقیت بانکداری دیجیتال در ایران

با توجه به رقابتی شدن فزاینده و گذار به نسل چهارم، بانکداری موسسات مالی و بانک های ایرانی در مسیر پرچالش تحول دیجیتال با ابهام های استراتژیک متعددی از جمله تخصیص بهینه منابع در زیرساخت های نوین روبرو هستند، به گونه ای که عدم قطعیت در انتخاب اولویت های سرمایه گذاری منجر به افزایش نرخ شکست پروژه های فین تک در ایران شده است. نبود یک الگوی جامع و بومی برای ارزیابی میزان موفقیت این طرح ها تصمیم گیری مدیریتی را مختل کرده و ضرورت ارائه یک چارچوب علمی را آشکار می سازد. هدف اصلی این پژوهش تبیین یک الگوی یکپارچه و سنجش پذیر جهت شناسایی و رتبه بندی عوامل کلیدی موفقیت در پیاده سازی بانکداری دیجیتال با تمرکز بر فضای کسب وکار ایران است. در این راستا، از روش مرور نظام مند ادبیات مبتنی بر دستورالعمل پریزما برای غربالگری منابع استفاده شده است. جامعه آماری شامل ۱۱۰ مقاله معتبر در بازه زمانی ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ بود که پس از غربالگری چند مرحله ای ۳۰ سند نهایی انتخاب شدند. داده های استخراج شده با رویکرد تحلیل محتوای کمی و تکنیک تحلیل فراوانی مورد پردازش قرار گرفتند تا وزن نسبی هر عامل در موفقیت پروژه تعیین گردد. برای رتبه بندی ابعاد نیز از آزمون ناپارامتری فریدمن استفاده شد. نتایج تحقیقات و یافته های آماری به ارائه یک چارچوب مفهومی پنج بعدی برای ارزیابی موفقیت بانکداری دیجیتال منجر شد. بعد اول، «استراتژی و مدیریت» با بالاترین میانگین رتبه (۴/۸۵) به عنوان اثرگذارترین عامل شناسایی شد و به ترتیب ابعاد «امنیت سایبری و مدیریت ریسک»، «مشتری محوری و تجربه کاربری»، «فناوری و زیرساخت» و بعد سازمانی و فرهنگی در اولویت های بعدی قرار گرفتند. نتایج حاکی از آن است که تمرکز صرف بر تکنولوژی بدون در نظر گرفتن مهندسی مجدد فرآیندها عامل اصلی انحراف از اهداف مالی است. دستاورد نهایی این مطالعه ارائه یک نقشه راه ارزیابی عملی وزن دهی شده است که به عنوان ابزار پشتیبان تصمیم مدیران بانک ها در ایران برای سنجش وضعیت موجود و تدوین استراتژی های بهبود در اولویت بندی بودجه ریزی پروژه های تحول دیجیتال یاری می رساند.

Keywords:

اکوسیستم , فین تک , تحول , مدیریت مالی , شاخص های عملکردی , مرور نظام مند