ارتباط ویژگی های ژنتیکی مرتبط با کلاژن با خطر آسیب رباط صلیبی قدامی در ورزشکاران: مروری نظام مند و تحلیل

مقدمه: پارگی رباط صلیبی قدامی (Anterior Cruciate Ligament (ACL یکی از شایع ترین و ناتوان کننده ترین آسیب های ورزشی محسوب می شود که تحت تاثیر تعامل پیچیده عوامل بیومکانیکی، عصبی عضلانی، هورمونی و ژنتیکی قرار دارد. در سال های اخیر مطالعات ژنتیکی نقش پلی مورفیسم های ژن های مرتبط با ساختار و متابولیسم کلاژن را به عنوان عوامل مستعدکننده آسیب های لیگامانی مورد توجه قرار داده اند. از آنجا که کلاژن بخش عمده ماتریکس خارج سلولی رباط را تشکیل می دهد، تغییرات ژنتیکی موثر بر سنتز، سازماندهی و استحکام فیبریل های کلاژنی ممکن است بر خواص مکانیکی رباط و خطر پارگی ACL تاثیرگذار باشد. بنابراین هدف این مطالعه بررسی ارتباط ویژگی های ژنتیکی مرتبط با کلاژن و خطر آسیب رباط صلیبی قدامی در ورزشکاران است. روش شناسی: این پژوهش به صورت مروری - تحلیلی انجام شد. مطالعات منتشر شده در پایگاه های اطلاعاتی Web of Science، Scopus، PubMed و Google Scholar با تمرکز بر پلی مورفیسم های ژن های کدکننده کلاژن و آسیب ACL مورد جستجو و ارزیابی قرار گرفتند. داده ها بر اساس نوع ژن، فراوانی ژنوتیپ ها، ویژگی های جمعیت مورد مطالعه و ارتباط آنها با خطر آسیب رباط صلیبی قدامی تحلیل شدند. یافته ها: بررسی شواهد نشان داد که پلی مورفیسم های موجود در ژن های COL۱۲۸۱، COLA، COLIA۱ و سایر ژن های مرتبط با سازماندهی ماتریکس خارج سلولی می توانند با تغییر در ساختار و آرایش فیبریل های کلاژنی، خواص ویسکوالاستیک و مقاومت کششی رباط را تحت تاثیر قرار دهند. برخی از واریانت های ژنتیکی به کاهش استحکام بافت همبند، افزایش شلی لیگامانی و کاهش ظرفیت تحمل تنش های مکانیکی منجر می شوند که در نهایت احتمال پارگی ACL را افزایش می دهد. همچنین شواهد حاکی از آن است که اثر عوامل ژنتیکی در تعامل با متغیرهای محیطی نظیر نوع ورزش، الگوهای حرکتی، سطح آمادگی جسمانی و بار تمرینی تعیین کننده خطر نهایی آسیب است. نتیجه گیری: ویژگی های ژنتیکی مرتبط با کلاژن به عنوان یکی از عوامل زیستی موثر در آسیب پذیری رباط صلیبی قدامی مطرح هستند و می توانند بخشی از تفاوت های فردی در خطر بروز این آسیب را توضیح دهند. شناسایی پلی مورفیسم های مرتبط با ضعف ساختاری رباط ممکن است در آینده زمینه ساز توسعه رویکردهای پزشکی ورزشی مبتنی بر ژنوم، غربالگری ورزشکاران پرخطر و طراحی برنامه های پیشگیری فردمحور شود. با این حال، برای دستیابی به شواهد قطعی انجام مطالعات چندمرکزی با حجم نمونه بالا و بررسی تعامل ژن - محیط ضروری است.

Keywords:

رباط صلیبی قدامی , ژنتیک ورزشی , کلاژن , پلی مورفیسم ژنی , آسیب های لیگامانی