ریشه اصلی آسیب های اجتماعی کجاست؟

_{ریشه اصلی آسیب های اجتماعی از منظر پدر تاب آوری نوین ایران}

ستون های استوار زیستن: چرا آموزش مهارت های زندگی از کودکی تا بزرگسالی حیاتی است؟

در دنیای پرتلاطم امروز که تغییرات اجتماعی، اقتصادی و فناوری با سرعتی غیرقابل پیش بینی رخ می دهند، انسان ها برای بقا و شکوفایی نیازمند ابزارهایی فراتر از دانش آکادمیک هستند.

«مهارت های زندگی» به عنوان زیربنای سلامت روان و تاب آوری فردی، حلقه ی مفقوده ای است که بسیاری از جوامع در مواجهه با آسیب های اجتماعی با آن دست و پنجه نرم می کنند.

دکتر جواد طلسچی یکتا، بنیان گذار رسانه «تاب آوری ایران» و پدر تاب آوری نوین ایران، با نگاهی آسیب شناسانه، بر این باور است که نادیده گرفتن آموزش نظام مند این مهارت ها، ریشه اصلی بروز و گسترش آسیب های اجتماعی است.

ریشه یابی آسیب های اجتماعی در غفلت آموزشی

دکتر طلسچی یکتا معتقد است که بخش عمده ای از آسیب های اجتماعی – از اعتیاد و بزهکاری گرفته تا تعارضات خانوادگی و فرسودگی های روانی – نه صرفا به دلیل عوامل محیطی، بلکه به دلیل «فقر مهارت های زیستی» رخ می دهند.

زمانی که فرد (در هر سن و سالی) فاقد مهارت هایی همچون حل مسئله، مدیریت خشم، تفکر انتقادی و همدلی باشد، در مواجهه با فشارهای زندگی، مکانیسم های دفاعی ناکارآمدی را انتخاب می کند.

غفلت از آموزش این مهارت ها در طول مسیر رشد، منجر به ایجاد «شکاف تاب آوری» شده است؛ شکافی که امروزه با ظهور آسیب های اجتماعی جدید و پیچیده، عمیق تر نیز شده است.

گذار از آموزش های نمایشی به آموزش های اثربخش

یکی از انتقادات کلیدی دکتر طلسچی به سیستم های آموزشی رایج، «سطحی نگری» است.

بسیاری از دوره های آموزشی با هدف رفع تکلیف برگزار می شوند و فاقد استانداردهای لازم برای ایجاد تغییر پایدار در رفتار هستند. بر اساس دیدگاه ایشان، آموزش کارآمد و اثربخش باید بر ستون های زیر استوار باشد:

ریشه اصلی آسیب های اجتماعی از منظر بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران resiliencemedia.ir

در کانال رسمی رسانه تاب آوری ایران در آپارات ببینید

نیازسنجی دقیق

آموزش نمی تواند یک نسخه واحد برای همه باشد. پیش از طراحی هر برنامه آموزشی، باید نیازهای واقعی مخاطب (کودک، نوجوان یا بزرگسال) در بستر محیطی و روانی اش شناسایی شود. آموزش بدون نیازسنجی، شلیک در تاریکی است.

برنامه مندی و هدفمندی

آموزش باید دارای نقشه راه مشخص (Roadmap) باشد. هر جلسه آموزشی باید در راستای یک هدف رفتاری مشخص طراحی شود. بدون برنامه ریزی، آموزش ها پراکنده و گسسته خواهند بود و ذهن مخاطب قادر به یکپارچه سازی آموخته ها نخواهد بود.

پایش محوری و استمرار

دکتر طلسچی تاکید ویژه ای بر «پایش» (Monitoring) دارند. آموزش مقطعی و غیرمستمر تاثیری در ساختارهای روانی و رفتاری فرد ندارد. اثربخشی آموزش در گرو تکرار، تمرین و پایش مستمر نتایج است. اگر آموزش ها به صورت مداوم پیگیری نشوند، یادگیری به فراموشی سپرده شده و مهارت ها درونی نمی شوند.

آموزش از کودکی تا بزرگسالی: یک مسیر پیوسته

تاب آوری یک ویژگی ثابت نیست، بلکه مهارتی است که باید در طول چرخه عمر (Life Span) پرورش یابد.

• در کودکی: تاکید بر شناسایی و ابراز هیجان ها و مهارت های خودتنظیمی است.
• در نوجوانی: تمرکز بر تفکر انتقادی، مهارت های ارتباطی و تصمیم گیری در شرایط بحرانی اهمیت می یابد.
• در بزرگسالی: تمرکز بر مدیریت استرس، سازگاری با تغییرات محیط کار و خانواده و حفظ سلامت روان در شرایط دشوار است.

دکتر طلسچی یکتا بارها گوشزد کرده اند که «آموزش غیرمستمر و غیرهدفمند» نه تنها هزینه های زمانی و مالی را هدر می دهد، بلکه نوعی «فریب آموزشی» محسوب می شود که مخاطب را در مواجهه با واقعیت های سخت زندگی، تنها می گذارد.

نتیجه گیری

سرمایه گذاری بر روی مهارت های زندگی، به معنای سرمایه گذاری بر روی امنیت روانی و اجتماعی جامعه است.

دیدگاه های دکتر جواد طلسچی یکتا، دعوتی است به تغییر پارادایم: از آموزش های کلیشه ای به سمت برنامه های تاب آوری مبتنی بر داده، هدفمند و مستمر. برای جامعه ای که می خواهد در برابر بحران های نوین ایستادگی کند، چاره ای جز تبدیل آموزش مهارت های زندگی به یک «فرهنگ همیشگی» وجود ندارد.

برای کسب اطلاعات بیشتر و دستیابی به منابع علمی در این زمینه، می توانید به وب سایت رسانه تاب آوری ایران مراجعه نمایید.