منافع اقتصادی پایدار، محصول تغییر موازنه است

منافع اقتصادی پایدار، محصول تغییر موازنه است

در روزهای اخیر، درباره منافع اقتصادی پایان جنگ دو خط روایت اصلی شکل گرفته است. یک روایت، پایان درگیری را مقدمه فوری کاهش نااطمینانی، ثبات بازارها و بازگشت سرمایه می داند. روایت دیگر هشدار می دهد که توقف جنگ، اگر بدون تغییر موازنه قدرت باشد، فقط فرصتی برای بازسازی توان دشمن است و زمینه آغاز فشار از نقطه ای دیگر را فراهم میکند.

مسئله اصلی انتخاب میان جنگ و اقتصاد نیست. هیچ جامعه عاقلی جنگ را مطلوب نمی داند؛ جنگ جان انسان ها، زیرساخت ها، سرمایه گذاری و زندگی روزمره مردم را هدف قرار می دهد. اما صلحی که صرفا با توقف آتش شکل بگیرد و ریشه تهدید را دست نخورده باقی بگذارد، نمی تواند پایه یک برنامه پیشرفت بلندمدت باشد.

تجربه جمهوری اسلامی نشان داده که مسیر رشد کشور از تعیین تکلیف با دشمنان متخاصم و همسایگانی می گذرد که امنیت و منافع خود را به قدرت های بیرون از منطقه گره زده اند. ایران برای شکوفایی اقتصادی، نباید فقط منتظر کاهش فشار دشمن بماند؛ باید در شکل دادن به نظم جدید منطقه ای نقش اصلی داشته باشد.

این نظم جدید، فقط در میدان نظامی ساخته نمی شود. در لایه اقتصادی، ایران به شبکه ای از منافع مشترک منطقه ای نیاز دارد: اتصال زیرساخت های حمل ونقل، تجارت با پول های ملی، همکاری های پایدار انرژی، امنیت غذایی و زنجیره های تولیدی که حذف ایران از آن ها برای همسایگان پرهزینه باشد. 

در لایه سیاست خارجی نیز باید میان همسایه ای که آماده همکاری است و دولتی که خاک، آسمان یا اقتصاد خود را در اختیار تهدید علیه ایران قرار می دهد، تفاوت واقعی قائل شود. در لایه فرهنگی به کارگیری دیپلماسی عمومی جهت ساخت و انتقال مفهوم سزرمین های #هم_سرنوشت پروژه ای است که اگر ابعاد آن به درستی تبیین شود، جنگ گسترده و پیچیده شناختی دشمن نسبت به مردم ساکن منطقه غرب آسیا را به شکست می کشاند. 

در لایه امنیتی، بازدارندگی باید چنان طراحی شود که دشمن پیش از هر اقدام، هزینه آن را غیرقابل تحمل ببیند. رهبر شهید انقلاب در دیدار مردم آذربایجان شرقی در ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ تصریح کردند: «ما باید برخوردار باشیم از تسلیحات بازدارنده» و نبود چنین توانایی ای را زمینه له شدن کشورها زیر پای دشمنان دانستند. این بیان، ناظر به اصل ضرورت بازدارندگی است؛ نه محدودکردن آن به یک ابزار یا یک مصداق خاص.

بازدارندگی موثر امروز فقط به توان پاسخ نظامی خلاصه نمی شود. پدافند، امنیت سایبری، حفاظت از زیرساخت های انرژی، تاب آوری شهرها، ذخایر راهبردی و توان اداره اقتصاد در شرایط بحران، اجزای یک منظومه واحدند. 

پایان جنگ زمانی می تواند منفعت اقتصادی پایدار ایجاد کند که نتیجه تغییر معادله باشد، نه بازگشت به همان وضعیتی که جنگ را تولید کرد. پیشرفت ایران از مسیر عقب نشینی در برابر تهدید نمی گذرد؛ از مسیر ساختن قدرتی می گذرد که صلح را در چارچوب نظم جدید منطقه غرب آسیا تعریف کند.

و همه ما در ساخت این نظم جدید و آینده روشن ایران اسلامی دارای مسئولیت و تکلیفی هستیم که خودمان در چارچوب منویات امام سید مجتبی خامنه ای (مد ظله العالی) تعریف میکنم. #باید_برخاست از همین نقطه آغاز میشود.

مرداد 1405