پاسخ رهبر شهید انقلاب به شبهات پیرامون صلح امام حسن(ع)

مسئله: چرا امام حسن (ع) با معاویه صلح کرد؟ مگر این کار نشانه ضعف و تسلیم نبود؟
۱) صلح به معنای تسلیم و سازش نبود؛ تاکتیکی هوشمندانه برای حفظ اسلام بود.
«مشکل از اینجا پیش می آید که در نظر عموم، "صلح" در جمله ی "صلح امام حسن"، به معنای تسلیم و سازش است ولیکن مسئله اینجور نیست؛ صلح امام حسن به معنای متارکه ی موقت جنگ است برای آمادگی جهت ضربت زدن قاطع تر.»

۲) امام حسن (ع) جنگ نظامی را متوقف کرد تا جنگی بزرگ تر را آغاز نماید
«جنگ نظامی را امام حسن با آن دشمنی که قبلا باید افشا بشود و سپس با آن مبارزه بشود متوقف کرد تا جنگ سیاسی، جنگ فرهنگی، جنگ تبلیغاتی و جنگ اسلامی خود را با او شروع بکند.»

۳) اگر صلح نمی کرد، اسلام نابود می شد
«امام حسن اگر صلح نمی کرد یقینا اسلام ضربه می دید؛ برای خاطر اینکه آن چهره افشا نشده بود، مردم هنوز حقایق را نمی دانستند... امام حسن اگر آن روز خود را و جان خود را و جان اصحاب نزدیک و معدود خود را از دست می داد چیزی از اسلام باقی نمی ماند.»

۴) صلح امام حسن (ع) به اندازه شهادت امام حسین (ع) ارزش داشت
«صلح امام مجتبی (علیه الصلاهوالسلام)، همانقدر ارزش داشت که شهادت برادر بزرگوارش، امام حسین (علیه الصلاهوالسلام) ارزش داشت. و همانقدر که آن شهادت به اسلام خدمت کرد، آن صلح هم همانقدر یا بیشتر به اسلام خدمت کرد.»

مسئله : مگر امام حسن (ع) یارانی برای جنگ و جهاد نداشتند؟ چرا از حق خود گذشت؟

۱)علت شکست، نبود تحلیل سیاسی در مردم بود، نه ضعف امام
«چیزی که امام حسن مجتبی علیه السلام را شکست داد، نبودن تحلیل سیاسی در مردم بود. مردم، تحلیل سیاسی نداشتند.»

۲) یاران امام آماده جنگ نبودند؛ حتی خواص او را متهم به ذلت می کردند
«پیچیدگی کار امام حسن و ظرافت آن موضع آنچنان بود که حتی دوستان او هم به او طعن می زدند. حجر بن عدی ها هم نمی دانستند و به او "یا مذل المومنین" می گفتند اما صبر کرد.»

مسئله: آیا این صلح دستاوردی هم برای اسلام داشت ؟

۱) دوره سوم اسلام با صلح امام حسن شکل گرفته است!
«بعد از صلح امام حسن مجتبی، کار به شکلی هوشمندانه و زیرکانه تنظیم شد که اسلام و جریان اسلامی، وارد کانال آلوده ای که به نام خلافت -و در معنا سلطنت- به وجود آمده بود، نشود. این، هنر امام حسن مجتبی بود.»

۲) امام حسن (ع) تشکیلات عظیم شیعی را سازماندهی کرد
«امام حسن بعد از حادثه ی متارکه ی جنگ، بنا کرد تشکیلات دهی و سازماندهی... یک سازماندهی عظیم شیعی را به وجود آوردند که شما در کوفه، در مدینه، در یمن، در خراسان، در مناطق دور دست حتی نشانه های او را می بینید.»

به طور کلی :
صلح امام نشانه ضعف بود و هدف امام مجتبی متارکه ی موقت جنگ برای ضربه ای قاطع تر بود

امام می توانست بجنگد لکن نبود تحلیل سیاسی در مردم، امکان جنگ را از بین برده بود و این موجب تکرار خاطرات تلخ صفین تکرار می شد .

دستاورد صلح:
۱) شکل گیری دوره ی سوم اسلام
۲) جلوگیری از نابودی اسلام
۳)سازماندهی شیعه در مناطق مختلف


منبع بیانات :
۱۳۷۹/۰۲/۰۱
۱۳۷۲/۰۸/۱۲
۱۳۶۹/۰۱/۲۲ 

۱۳۶۴