مقاله: طراحی نظام پرداخت سهم الشرکه فرهنگیان بر اساس ارزش طلا و ایجاد «صندوق مادام العمر» مبتنی بر کارت ملی---
مقاله: طراحی نظام پرداخت سهم الشرکه فرهنگیان بر اساس ارزش طلا و ایجاد «صندوق مادام العمر» مبتنی بر کارت ملی---
چکیده
صندوق ذخیره فرهنگیان با هدف ارتقای معیشت فرهنگیان در دوران بازنشستگی تاسیس شده است و کلیه دارایی های آن به اعضا تعلق دارد. با این حال، کاهش ارزش پول در اثر تورم و نبود سازوکار شفاف برای پرداخت سهم واقعی فرهنگیان، از مهم ترین دغدغه های اعضای این صندوق است. در این مقاله، دو راهکار اساسی برای اصلاح نظام پرداخت صندوق ارائه می شود: نخست، محاسبه و پرداخت سهم الشرکه فرهنگیان در زمان بازنشستگی بر اساس ارزش طلا به منظور حفظ ارزش واقعی سرمایه در برابر تورم؛ و دوم، ایجاد یک «صندوق مادام العمر» که در آن، بخشی از سهم فرهنگیان به صورت یک حساب ذخیره در کارت ملی هر فرد تعبیه شود تا در صورت نیاز و حتی پس از بازنشستگی، بتواند از آن بهره مند شود. این مقاله، با تکیه بر اصول عدالت، شفافیت و پایداری مالی، چارچوبی عملیاتی برای تضمین آینده مالی فرهنگیان ارائه می دهد.
کلیدواژه ها: صندوق ذخیره فرهنگیان، ارزش طلا، کارت ملی، صندوق مادام العمر، عدالت مالی، بازنشستگی.
---
۱. مقدمه
صندوق ذخیره فرهنگیان در سال ۱۳۷۴ با هدف ارتقای وضعیت معیشتی فرهنگیان در زمان بازنشستگی تاسیس شد و به عنوان یک موسسه اقتصادی و خصوصی، کلیه دارایی های آن به اعضا تعلق دارد. این صندوق با داشتن چهار هلدینگ پتروشیمی و انرژی، مالی و سرمایه گذاری، ساختمانی و خدمات و حدود ۳۰ شرکت اصلی، در حال فعالیت اقتصادی به منظور کسب سودآوری و تولید ثروت برای فرهنگیان عضو است .
فرهنگیان در زمان بازنشستگی، سهم الشرکه خود را شامل واریزی عضو، واریزی دولت و سود سالانه حاصل از سرمایه گذاری ها دریافت می کنند . همچنین، پس از ۲۸ سال از تاسیس صندوق، طرح «ارزش مالکانه» در دستور کار قرار گرفت و در آذر ۱۴۰۲، مرحله اول آن با اختصاص حدود ۱۰ درصد از دارایی های صندوق در قالب سهام شرکت «سرمایه گستر سهند» به بازنشستگان اجرایی شد . حدود ۸۷۰ هزار نفر از بازنشستگان عضو صندوق، گواهی موقت سهام دریافت کرده اند و این فرآیند تا تخصیص و واگذاری سایر دارایی ها ادامه خواهد یافت .
با این حال، دو چالش اساسی همچنان پابرجاست: نخست، کاهش ارزش پول در اثر تورم که باعث می شود مبلغ پرداختی در زمان بازنشستگی، ارزش واقعی خود را از دست بدهد؛ و دوم، عدم امکان استفاده از سهم صندوق در طول زندگی، به گونه ای که پس از دریافت سهم در زمان بازنشستگی، فرهنگیان دیگر از مزایای رشد دارایی های صندوق بهره مند نمی شوند.
---
۲. ضرورت محاسبه سهم الشرکه بر اساس ارزش طلا
۲-۱. چالش تورم و کاهش ارزش پول با توجه به تورم مزمن در ایران، مبالغ ریالی به سرعت ارزش خود را از دست می دهند. فرهنگیان سال ها مبالغی از حقوق خود را به صندوق واریز می کنند، اما در زمان بازنشستگی، ارزش واقعی این مبالغ به شدت کاهش یافته است. بر اساس گزارش ها، واریزی های اعضا بر اساس شاخص تورم ماهانه بانک مرکزی محاسبه می شود ، اما این روش نیز نمی تواند به طور کامل از کاهش ارزش پول جلوگیری کند.
۲-۲. طلا به عنوان شاخصی برای حفظ ارزش طلا در طول تاریخ به عنوان یک «ذخیره گاه ارزش» شناخته شده است که در بلندمدت ارزش خود را در برابر تورم حفظ می کند. محاسبه سهم الشرکه فرهنگیان بر اساس ارزش طلا، به این معناست که به جای ثبت و پرداخت مبالغ ریالی، سهم هر فرد بر اساس وزن طلا (گرم) محاسبه و ثبت شود. در زمان بازنشستگی، معادل ارزش روز آن وزن طلا به فرد پرداخت می شود. این کار، تضمین می کند که ارزش واقعی سرمایه فرهنگیان در اثر تورم کاهش پیدا نکند.
۲-۳. امکان پذیری اجرابا توجه به اینکه صندوق ذخیره فرهنگیان دارای دارایی های گسترده و ارزشمندی است که بر اساس برآوردها، ارزش آن به حدود ۷۰۰ هزار میلیارد تومان می رسد ، می توان بخشی از این دارایی ها(سود) را به خرید و ذخیره طلا اختصاص داد. همچنین، با ورود هلدینگ های صندوق به بورس، ارزش روز دارایی ها محاسبه می شود و امکان تخصیص ارزش واقعی به اعضا در قالب سهام فراهم می شود . این زیرساخت، می تواند مبنایی برای محاسبه سهم هر عضو بر اساس ارزش طلا نیز باشد.
---
۳. ایجاد «صندوق مادام العمر» مبتنی بر کارت ملی
۳-۱. مفهوم صندوق مادام العمرایده اصلی این است که به جای پرداخت یکجا و پایان دادن به رابطه فرهنگی با صندوق در زمان بازنشستگی، بخشی از سهم هر عضو به صورت یک حساب ذخیره دائمی در کارت ملی او تعبیه شود. این حساب، همچنان در فرآیند سرمایه گذاری صندوق مشارکت دارد و ارزش آن با رشد دارایی های صندوق افزایش می یابد.
۳-۲. مزایای این رویکرد
· حمایت مادام العمر: فرهنگیان حتی پس از بازنشستگی، از مزایای رشد صندوق بهره مند می شوند و در صورت نیاز (مثلا برای هزینه های درمانی، مسکن، یا سایر نیازهای ضروری) می توانند از این ذخیره استفاده کنند.
· عدالت بین نسلی: با ادامه مشارکت در سودآوری صندوق، فرهنگیان بازنشسته نیز از ثمرات سرمایه گذاری های جدید بهره مند می شوند.
· شفافیت و دسترسی آسان: با تعبیه این حساب در کارت ملی، فرهنگیان به راحتی می توانند موجودی و عملکرد آن را مشاهده کرده و در صورت نیاز، برداشت کنند.
۳-۳. سازوکار اجرایی
· ثبت سهم به جای ریال: به جای ثبت سهم هر عضو به صورت ریالی، سهم او بر اساس وزن طلا ثبت شود.
· مشارکت دائمی: این سهم طلایی، همچنان در سبد سرمایه گذاری صندوق باقی بماند و سود حاصل از آن به حساب طلایی عضو اضافه شود.
· دسترسی از طریق کارت ملی: با اتصال این حساب به کارت ملی، فرهنگیان می توانند به صورت آنلاین و از طریق سامانه های هوشمند ، موجودی خود را مشاهده کرده و در صورت نیاز، درخواست برداشت کنند.
· نظارت اساتید معتمد: برای تضمین شفافیت و جلوگیری از سوءاستفاده، نظارت بر این فرآیند بر عهده گروهی از اساتید شناخته شده و دارای حسن سابقه از دانشگاه فرهنگیان باشد.
---
۴. جمع بندی و نتیجه گیری ترکیب دو راهکار محاسبه سهم الشرکه بر اساس ارزش طلا و ایجاد صندوق مادام العمر مبتنی بر کارت ملی، می تواند تحولی اساسی در نظام پرداخت صندوق ذخیره فرهنگیان ایجاد کند. این رویکرد، ضمن حفظ ارزش واقعی سرمایه فرهنگیان در برابر تورم، امکان حمایت مادام العمر از آن ها را فراهم می آورد و عدالت مالی را به سطح بالاتری ارتقا می دهد.
با توجه به اجرای طرح ارزش مالکانه و ورود شرکت های صندوق به بورس ، زیرساخت های لازم برای محاسبه ارزش واقعی دارایی ها و تخصیص آن به اعضا فراهم شده است. همچنین، توسعه سامانه های هوشمند امکان اتصال این حساب به کارت ملی را تسهیل می کند.
اجرای این طرح، نیازمند عزم ملی، اصلاح اساسنامه و همکاری نهادهای نظارتی است، اما با توجه به تاثیر آن بر زندگی میلیون ها فرهنگی، سرمایه گذاری در این اصلاحات، یک ضرورت انکارناپذیر است و می تواند به عنوان الگویی موفق برای سایر نهادهای مشابه نیز مطرح گردد.