نقش هوش مصنوعی در مدیریت پیش بینی ریسک پروژه های عمرانی

نقش هوش مصنوعی در مدیریت و پیش بینی ریسک پروژه های عمرانی

تهیه کننده: دکتر ابراهیم جاویدی
دکترای تخصصی مهندسی عمران - پسا دکترای مدیریت کسب و کار

ایمیل:ebrahim_javidi@yahoo.com
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-2411-3117

Civilica Researcher Code: 40059

چکیده :
پروژه های عمرانی به دلیل پیچیدگی فنی و مدیریتی، همواره با ریسک هایی مانند افزایش هزینه، تاخیر، تغییرات طراحی، مشکلات تامین و کاهش کیفیت مواجه اند. هوش مصنوعی با بهره گیری از داده های پروژه و الگوریتم های یادگیری ماشین می تواند در شناسایی، تحلیل و پیش بینی این ریسک ها نقش موثری داشته باشد. استفاده از این فناوری، مدیریت پروژه را از رویکرد واکنشی به سمت مدیریت پیش بینانه و داده محور هدایت می کند.
واژگان کلیدی: هوش مصنوعی، مدیریت ریسک، پروژه های عمرانی، یادگیری ماشین، پیش بینی تاخیر.

مقدمه :
مدیریت ریسک یکی از عوامل مهم موفقیت پروژه های عمرانی است. در روش های سنتی، بسیاری از تصمیم ها پس از وقوع مشکل اتخاذ می شوند؛ در حالی که هوش مصنوعی امکان تحلیل داده های گذشته و جاری پروژه و شناسایی نشانه های اولیه ریسک را فراهم می کند.
کاربردهای هوش مصنوعی :
هوش مصنوعی می تواند در حوزه های مختلف مدیریت پروژه مورد استفاده قرار گیرد. از مهم ترین کاربردها می توان به پیش بینی تاخیر، کنترل هزینه، مدیریت زنجیره تامین، ارزیابی عملکرد و پایش پیشرفت پروژه اشاره کرد.
برای مثال، الگوریتم های یادگیری ماشین می توانند با تحلیل اطلاعاتی مانند پیشرفت فیزیکی، عملکرد پیمانکاران، وضعیت تامین مصالح و برنامه زمان بندی، احتمال تاخیر پروژه را پیش بینی کنند. همچنین تحلیل روند هزینه ها می تواند هشدارهای زودهنگام درباره افزایش هزینه نهایی پروژه ایجاد کند.
ترکیب هوش مصنوعی با BIM نیز می تواند امکان تحلیل هوشمند اطلاعات پروژه و شناسایی برخی مشکلات پیش از وقوع آنها را افزایش دهد.
چالش ها :
مهم ترین محدودیت استفاده از هوش مصنوعی، کیفیت داده های ورودی است. نبود داده های استاندارد، هزینه پیاده سازی، کمبود نیروی متخصص و مقاومت سازمانی در برابر فناوری های جدید نیز از دیگر چالش ها هستند.
بنابراین، استفاده موفق از هوش مصنوعی تنها به تهیه نرم افزار وابسته نیست و نیازمند ایجاد زیرساخت مناسب داده، آموزش نیروی انسانی و اصلاح فرآیندهای مدیریتی است.
نتیجه گیری :
هوش مصنوعی می تواند مدیریت ریسک پروژه های عمرانی را از «واکنش به مشکلات» به «پیش بینی و پیشگیری از مشکلات» تبدیل کند. با این حال، هوش مصنوعی جایگزین تجربه و قضاوت مهندسی نیست؛ بلکه باید به عنوان ابزاری برای تقویت تصمیم گیری مدیران مورد استفاده قرار گیرد. در آینده، شرکت های پیمانکاری که بتوانند داده های پروژه های خود را به صورت منظم جمع آوری و تحلیل کنند، از ظرفیت بیشتری برای کاهش ریسک، کنترل هزینه و زمان و افزایش بهره وری برخوردار خواهند بود.
منابع :
Pan, Y., & Zhang, L. (2021). Automation in Construction, 122, 103517.
Abioye, S. O., et al. (2021). Journal of Building Engineering, 44, 103299.
Darko, A., et al. (2020). Automation in Construction, 112, 103081.
Project Management Institute (2021). PMBOK® Guide – Seventh Edition.
ISO 31000:2018. Risk Management — Guidelines.