نقش بلاکچین در ارتقای آموزش بیمار در بخش اورژانس
بخش اورژانس یکی از مهم ترین و در عین حال پرچالش ترین بخش های بیمارستان است. بیماران معمولا در شرایطی وارد اورژانس می شوند که با اضطراب، درد، نگرانی و کمبود اطلاعات مواجه هستند. در چنین شرایطی، آموزش بیمار ممکن است به اندازه کافی مورد توجه قرار نگیرد؛ در حالی که بخش مهمی از موفقیت درمان، به این بستگی دارد که بیمار پس از دریافت خدمات اورژانسی، تا چه اندازه توصیه های درمانی را درک کرده و بتواند آنها را در منزل اجرا کند.
یکی از مشکلات رایج، پراکندگی اطلاعات بیمار است. ممکن است بیمار در اورژانس یک سری آموزش دریافت کند، هنگام ترخیص توصیه های دیگری بشنود و در مراجعه بعدی به پزشک یا مرکز درمانی، اطلاعات آموزشی قبلی در دسترس نباشد.
در این میان، فناوری بلاکچین می تواند به عنوان یکی از فناوری های نوین برای ایجاد یک زیرساخت قابل اعتماد جهت ثبت، مدیریت و اشتراک گذاری اطلاعات مطرح شود.
بلاکچین چیست؟
بلاکچین را می توان به زبان ساده، نوعی دفتر ثبت دیجیتال دانست که اطلاعات ثبت شده در آن به صورت زنجیره ای نگهداری می شوند و تغییر یا حذف اطلاعات ثبت شده بدون ایجاد ردپای مشخص، دشوار است.
در حوزه سلامت، هدف از استفاده از بلاکچین الزاما نگهداری تمام اطلاعات پزشکی روی یک بلاکچین عمومی نیست. بلکه می توان از یک شبکه خصوصی و مجاز بیمارستانی استفاده کرد که فقط افراد و سازمان های دارای مجوز بتوانند به اطلاعات مربوط به خود دسترسی داشته باشند.
این ویژگی می تواند در مدیریت سوابق آموزشی بیمار، ثبت زمان آموزش، مشخص کردن ارائه دهنده آموزش و ثبت تایید دریافت اطلاعات مفید باشد.
چرا آموزش بیمار در اورژانس اهمیت دارد؟
فرض کنیم بیماری به دلیل درد قفسه سینه به اورژانس مراجعه کرده است. پس از بررسی و درمان، بیمار با توصیه هایی مانند مصرف دارو، مراجعه مجدد در صورت بروز علائم خاص، اصلاح سبک زندگی و پیگیری پزشکی ترخیص می شود.
اگر این آموزش فقط به صورت شفاهی انجام شود، ممکن است بیمار بخشی از مطالب را فراموش کند.
حال تصور کنیم بیمار هنگام ترخیص، یک پرونده آموزشی دیجیتال داشته باشد. در این پرونده مشخص باشد:
- چه آموزش هایی ارائه شده است؟
- چه کسی آموزش را ارائه کرده است؟
- بیمار چه زمانی آموزش را دریافت کرده است؟
- آیا بیمار دریافت آموزش را تایید کرده است؟
- چه مطالبی باید در منزل مطالعه یا اجرا شود؟
- در چه شرایطی بیمار باید مجددا به بیمارستان مراجعه کند؟
در این مدل، بلاکچین می تواند به عنوان زیرساخت ثبت قابل اعتماد رویدادهای آموزشی مورد استفاده قرار گیرد.
کاربرد اول: ثبت آموزش های ارائه شده توسط پرستار
پرستار اورژانس یکی از مهم ترین اعضای تیم درمان در آموزش بیمار است.
برای مثال، بیماری که با آسم به اورژانس مراجعه کرده است، ممکن است درباره نحوه استفاده از دارو، علائم هشدار و زمان مراجعه مجدد آموزش ببیند.
در یک سیستم مبتنی بر بلاکچین، می توان ثبت کرد که:
آموزش نحوه استفاده از دارو، علائم هشدار و مراقبت در منزل در تاریخ مشخص توسط پرستار ارائه شد.
این ثبت می تواند در مراجعات بعدی به عنوان بخشی از سابقه آموزشی بیمار قابل مشاهده باشد.
کاربرد دوم: ایجاد پرونده آموزشی قابل پیگیری
یکی از مشکلات نظام سلامت این است که پرونده پزشکی بیمار معمولا بیشتر بر تشخیص، دارو، آزمایش و اقدامات درمانی تمرکز دارد و سابقه آموزش بیمار کمتر به صورت ساختاریافته ثبت می شود.
می توان یک پرونده آموزشی بیمار ایجاد کرد که در آن آموزش های مهم ثبت شوند.
برای مثال:
بیمار مبتلا به دیابت پس از مراجعه به اورژانس، آموزش هایی درباره کنترل قند خون، مصرف دارو و علائم هشدار دریافت می کند.
در مراجعه بعدی، تیم درمان می تواند مشاهده کند که بیمار قبلا چه آموزش هایی دریافت کرده است و آموزش های جدید را بر اساس آن تنظیم کند.
کاربرد سوم: کاهش دوباره کاری آموزشی
گاهی بیمار در هر مراجعه، اطلاعات مشابهی را از افراد مختلف دریافت می کند، در حالی که ممکن است برخی موضوعات مهم قبلا به او آموزش داده شده باشند.
یک سیستم یکپارچه می تواند به پرستار یا پزشک نشان دهد که بیمار قبلا چه آموزش هایی دریافت کرده است.
در نتیجه، به جای تکرار کامل آموزش، می توان بر قسمت هایی تمرکز کرد که بیمار هنوز در آنها نیاز به آموزش دارد.
کاربرد چهارم: آموزش پس از ترخیص
یکی از مهم ترین کاربردهای احتمالی، ارتباط بین اورژانس و منزل است.
فرض کنیم بیماری به دلیل یک آسیب ساده پس از دریافت درمان از بیمارستان ترخیص می شود.
بیمار می تواند پس از ترخیص از طریق یک سامانه امن به محتوای آموزشی مرتبط با وضعیت خود دسترسی داشته باشد.
برای مثال:
- مراقبت از محل آسیب
- زمان مراجعه مجدد
- علائم هشدار
- نحوه مصرف دارو
- شماره تماس مرکز درمانی
- زمان مراجعه بعدی
در این مدل، بلاکچین می تواند به ثبت و مدیریت سوابق دسترسی و تغییرات اطلاعات کمک کند؛ در حالی که خود محتوای آموزشی می تواند در یک سامانه سلامت امن و خارج از زنجیره ذخیره شود.
کاربرد پنجم: ارتباط بین بیمارستان و مراکز درمانی
بیمار ممکن است پس از ترخیص از اورژانس به پزشک خانواده، درمانگاه یا بیمارستان دیگری مراجعه کند.
اگر بیمار اجازه اشتراک گذاری اطلاعات آموزشی خود را بدهد، مرکز درمانی بعدی می تواند بداند که چه آموزش هایی قبلا ارائه شده است.
برای مثال، اگر بیمار آموزش خاصی درباره مصرف دارو دریافت کرده باشد، مرکز بعدی می تواند بر اساس همان سابقه، آموزش تکمیلی ارائه دهد.
یک سناریوی قابل اجرا در بیمارستان
یک بیمارستان می تواند ابتدا یک طرح آزمایشی کوچک اجرا کند.
برای مثال، طرح در بخش اورژانس برای بیماران مبتلا به دیابت آغاز شود.
فرآیند می تواند به این شکل باشد:
۱. بیمار در اورژانس پذیرش می شود.
۲. پرستار آموزش های استاندارد موردنیاز را ارائه می کند.
۳. آموزش در سامانه ثبت می شود.
۴. یک شناسه دیجیتال برای رویداد آموزشی ایجاد می شود.
۵. بیمار دریافت آموزش را تایید می کند.
۶. پس از ترخیص، بیمار به محتوای آموزشی مربوط دسترسی پیدا می کند.
۷. در مراجعه بعدی، سابقه آموزش قبلی قابل بررسی است.
در این مدل، بلاکچین نباید جایگزین سیستم اطلاعات بیمارستانی شود؛ بلکه می تواند به عنوان یک لایه اعتماد و ثبت رویدادها در کنار سامانه های موجود عمل کند.
چالش های اجرای بلاکچین
استفاده از بلاکچین در بیمارستان بدون برنامه ریزی مناسب می تواند مشکلاتی ایجاد کند.
مهم ترین موضوعات عبارت اند از:
حریم خصوصی: اطلاعات سلامت بسیار حساس هستند و دسترسی به آنها باید کاملا کنترل شده باشد.
هزینه: ایجاد زیرساخت جدید نیازمند سرمایه گذاری است.
آموزش کارکنان: پرستاران و سایر کارکنان باید نحوه استفاده از سیستم را یاد بگیرند.
هماهنگی با پرونده الکترونیک سلامت: سیستم جدید باید بتواند با زیرساخت های موجود ارتباط برقرار کند.
مسئله مالکیت داده: باید مشخص باشد چه کسی می تواند اطلاعات را مشاهده یا به اشتراک بگذارد.
به همین دلیل، استفاده از بلاکچین باید مرحله ای، محدود و مبتنی بر نیاز واقعی بیمارستان باشد.
جمع بندی
بلاکچین را نباید یک راه حل جادویی برای مشکلات نظام سلامت دانست. ارزش اصلی آن می تواند در ایجاد یک زیرساخت قابل اعتماد برای ثبت، کنترل و اشتراک گذاری برخی اطلاعات باشد.
در حوزه آموزش بیمار، این فناوری می تواند به ایجاد سابقه آموزشی قابل پیگیری، کاهش دوباره کاری، بهبود ارتباط میان اعضای تیم درمان و تقویت تداوم آموزش پس از ترخیص کمک کند.
برای بیمارستان ها، بهترین نقطه شروع می تواند اجرای یک پروژه آزمایشی محدود در یک گروه مشخص از بیماران باشد؛ برای مثال بیماران دیابتی، بیماران قلبی یا بیمارانی که پس از مراجعه به اورژانس نیازمند مراقبت و آموزش مستمر هستند.
در نهایت، هدف استفاده از بلاکچین نباید «استفاده از یک فناوری جدید» باشد؛ بلکه هدف باید حل یک مشکل واقعی در مسیر مراقبت از بیمار باشد: اینکه آموزش دریافت شده در اورژانس، پس از خروج بیمار از بیمارستان نیز قابل پیگیری، قابل اعتماد و قابل استفاده باقی بماند.
محمد جواد اعصامی
کارشناس پرستاری و پژوهشگر حوزه سلامت