سیستان وبلوچستان؛ هشدارهایی که باید جدی گرفته شوند

چند سال پیش، درباره روندهای پیش روی سیستان وبلوچستان و احتمال تشدید چالش های امنیتی در این استان، در برخی نشست ها و گفت وگوها هشدارهایی مطرح شد. آن زمان، این نگرانی ها برای برخی چندان جدی به نظر نمی رسید.

تحولات امنیتی ماه های اخیر اما نشان می دهد که بررسی دقیق تر روندهای جنوب شرق کشور، بیش از گذشته ضرورت دارد.

موضوع را نباید صرفا در تعداد حوادث یا تلفات خلاصه کرد. آنچه اهمیت بیشتری دارد، تکرار و تنوع الگوهای ناامنی است؛ از حمله به نیروهای انتظامی و درگیری با تیم های مسلح گرفته تا عملیات امنیتی و حوادث هدفمند در نقاط مختلف استان.

با این حال، تقلیل مسئله سیستان وبلوچستان به یک مسئله صرفا امنیتی نیز می تواند مانع فهم درست واقعیت های استان شود.

سیستان وبلوچستان هم زمان یک مسئله مرزی، اقتصادی، اجتماعی، توسعه ای و ژئوپلیتیکی است. مرزهای گسترده، موقعیت چابهار و مکران، ظرفیت های اقتصادی، مسائل توسعه ای و شرایط منطقه ای، مجموعه ای از عوامل هستند که در کنار یکدیگر بر محیط امنیتی استان اثر می گذارند.

از این منظر، امنیت پایدار فقط با واکنش امنیتی ایجاد نمی شود.

مقابله با گروه های مسلح و حفاظت از جان و امنیت مردم، ضرورتی انکارناپذیر است؛ اما در کنار آن، توسعه متوازن، تقویت حکمرانی محلی، افزایش مشارکت اجتماعی، استفاده از ظرفیت های اقتصادی، مدیریت هوشمند مرز و تقویت اعتماد عمومی نیز باید در مرکز توجه قرار گیرد.

در عین حال، نباید میان سیستان وبلوچستان و حوادث امنیتی رخ داده در آن علامت مساوی گذاشت. این استان فقط مجموعه ای از اخبار امنیتی نیست؛ میلیون ها انسان در آن زندگی می کنند و ظرفیت های مهم اقتصادی، مرزی و انسانی دارد. تعمیم ناامنی به کل استان می تواند به سرمایه اجتماعی و فرصت های توسعه ای آن آسیب بزند.

مسئله اصلی امروز، صرفا این نیست که چه حادثه ای رخ داده است؛ بلکه باید پرسید:

چه روندهایی در حال شکل گیری است و چه اقداماتی می تواند پیش از تبدیل شدن آنها به بحران های بزرگ تر، مسیر را اصلاح کند؟

سیستان وبلوچستان به یک نگاه هم زمان امنیتی و توسعه ای نیاز دارد؛ نگاهی که تهدید را جدی بگیرد، اما استان را فقط از دریچه تهدید نبیند.

گاهی مهم ترین هشدارها، هشدارهایی هستند که باید پیش از تبدیل شدن به خبر، شنیده شوند.