سونگون؛ موتور روشن توسعه در ورزقان

---

 

سونگون دیگر فقط نام یک معدن بزرگ در شمال غرب ایران نیست؛ در سال های اخیر، این مجموعه به یکی از مهم ترین نشانه های حرکت صنعت مس کشور از مرحله استخراج و تولید کنسانتره به سمت تکمیل زنجیره ارزش تبدیل شده است؛ مسیری که اگر با همین شتاب ادامه پیدا کند، می تواند آثار خود را فراتر از محدوده معدن، در اقتصاد ورزقان، آذربایجان شرقی و حتی اقتصاد ملی نشان دهد.

آنچه در روزهای اخیر درباره سونگون منتشر شده، تصویری از مجموعه ای ارائه می کند که هم زمان چند مسیر توسعه را دنبال می کند. در تازه ترین بازدید مدیرعامل شرکت ملی صنایع مس ایران، روند اجرای پروژه های کلان سونگون از جمله فاز سوم تغلیظ و طرح تولید کاتد مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس گزارش های منتشرشده، پیشرفت بخش کارخانه فاز سوم تغلیظ به حدود ۷۵ درصد رسیده و برای این طرح، ظرفیت تولید سالانه ۴۵۰ هزار تن کنسانتره پیش بینی شده است. برای اجرای این پروژه نیز ۸۰۴ میلیون یورو و ۲۶ هزار و ۳۲۱ میلیارد تومان سرمایه گذاری پیش بینی شده و بهره برداری کامل آن برای تیرماه ۱۴۰۷ برنامه ریزی شده است.

در سوی دیگر، طرح تولید کاتد مس سونگون نیز بیش از ۶۶ درصد پیشرفت فیزیکی دارد؛ پروژه ای که اهمیت آن فقط در یک عدد یا درصد پیشرفت خلاصه نمی شود، بلکه باید آن را بخشی از حرکت سونگون به سمت تکمیل زنجیره تولید مس دانست. در این طرح، مجموعه ای شامل کارخانه ذوب، اسید سولفوریک، اکسیژن، پالایشگاه، فلوتاسیون سرباره و یوتیلیتی طراحی شده است تا بخش مهمی از فرآیند تولید در خود مجتمع شکل بگیرد.

این تغییر رویکرد، همان نقطه ای است که سونگون را از یک ظرفیت صرفا معدنی به یک ظرفیت صنعتی و اقتصادی تبدیل می کند. ارزش واقعی یک معدن تنها در میزان استخراج آن سنجیده نمی شود؛ ارزش اصلی زمانی ایجاد می شود که ماده معدنی در داخل کشور به محصول با ارزش افزوده بالاتر تبدیل شود، دانش فنی و تجهیزات داخلی در کنار آن رشد کند، فرصت های شغلی پایدار ایجاد شود و زنجیره ای از فعالیت های صنعتی، خدماتی و اقتصادی پیرامون معدن شکل بگیرد.

پروژه هیپ لیچینگ نیز نمونه دیگری از همین روند است. بر اساس آخرین گزارش منتشرشده، این طرح به ۸۶.۸۲ درصد پیشرفت فیزیکی رسیده و هدف آن تولید سالانه سه هزار تن کاتد مس است. طبق همین گزارش، عملیات نصب مکانیکال پروژه به پایان رسیده و پس از تامین برق و انجام تست سرد، راه اندازی گرم کارخانه در دستور کار قرار دارد.

در کنار پروژه های تولیدی، نگاه به سونگون را نمی توان از زیرساخت و ارتباطات جدا کرد. طرح اتصال سونگون به مرز کلاله نیز در ماه های اخیر مطرح شده است؛ پروژه ای که در صورت تحقق، می تواند ظرفیت های حمل ونقل و ارتباطی منطقه را تقویت کرده و زمینه مناسب تری برای پیوند فعالیت های معدنی با تجارت و ترانزیت فراهم کند.

از این منظر، سونگون امروز در نقطه ای قرار گرفته که توسعه آن فقط به افزایش ظرفیت تولید محدود نیست. یک طرف ماجرا، سرمایه گذاری در پروژه های بزرگ صنعتی است؛ طرف دیگر، بومی سازی تجهیزات و استفاده از توان شرکت های داخلی؛ ضلع دیگر، توسعه زیرساخت ها و ضلع مهم دیگر، مسئولیت اجتماعی و نقش آفرینی در زندگی مردم منطقه است. استمرار اردوهای جهادی درمانی در ورزقان و خاروانا نیز یکی از نمونه های فعالیت اجتماعی مجتمع در روزهای اخیر بوده است.

البته توسعه واقعی زمانی کامل می شود که آثار آن در زندگی مردم نیز دیده شود؛ یعنی افزایش فرصت های شغلی، رونق کسب وکارهای محلی، تقویت شرکت های دانش بنیان و پیمانکاران بومی، توسعه زیرساخت های منطقه و شکل گیری صنایع پایین دستی. به همین دلیل، آینده سونگون فقط به عملکرد یک مجتمع معدنی وابسته نیست؛ بلکه با آینده یک منطقه گره خورده است.

سونگون می تواند برای آذربایجان شرقی فراتر از یک منبع درآمد باشد؛ می تواند موتور شکل گیری یک اکوسیستم صنعتی باشد که در آن معدن، دانشگاه، شرکت های دانش بنیان، پیمانکاران، قطعه سازان، حمل ونقل، گردشگری و خدمات در کنار یکدیگر قرار گیرند. چنین نگاهی، سونگون را از یک «معدن بزرگ» به یک «پیشران توسعه» تبدیل می کند.

امروز نشانه های این حرکت دیده می شود؛ پروژه های بزرگ در حال پیشرفت اند، زنجیره تولید در حال تکمیل شدن است، سرمایه گذاری های سنگین در جریان است و هم زمان بحث زیرساخت، بومی سازی و مسئولیت اجتماعی نیز در کنار تولید دنبال می شود. مهم آن است که این مسیر با ثبات، برنامه ریزی و نگاه بلندمدت ادامه پیدا کند.

سونگون برای ایران فقط مس تولید نمی کند؛ اگر زنجیره توسعه آن به درستی تکمیل شود، می تواند دانش، صنعت، اشتغال، سرمایه گذاری و ارزش افزوده نیز تولید کند. آینده سونگون، در واقع می تواند بخشی از آینده صنعتی آذربایجان و ایران باشد؛ آینده ای که در آن ثروت معدنی، به جای آنکه در دل کوه باقی بماند یا تنها به ماده خام تبدیل شود، به موتور حرکت اقتصاد و شکوفایی منطقه تبدیل می شود.

✍️ موسی کاظم زاده | بازار تبریز آنلاین

* نویسنده: موسی کاظم زاده؛ قابل دسترسی هم در سایت بازار تبریز آنلاین

https://bazartabrizonline.ir