تعصب دینی؛ آنجا که ایمان به اسارت درمی آید

تعصب دینی؛ آنجا که ایمان به اسارت درمی آید

سید علی سعادتی پور

یکی از بزرگ ترین آفت های دینداری، آن است که انسان گمان کند حقیقت را تمام و کمال در اختیار دارد و هرکس متفاوت می اندیشد، الزاما بر باطل است.

تعصب از جایی آغاز می شود که انسان، برداشت خود از دین را با خود دین اشتباه می گیرد و به جای دفاع از حقیقت، به دفاع از باورهای خویش برمی خیزد.

دین اگر قرار است چراغ هدایت باشد، نباید به دیواری در برابر اندیشه تبدیل شود. ایمانی که از پرسش می هراسد، از نقد برمی آشوبد و صدای مخالف را برنمی تابد، بیش از آنکه بر یقین استوار باشد، گرفتار ترس از فرو ریختن باورهای خویش است.

هیچ کس با تحقیر دیگران به حقیقت نزدیک تر نمی شود و هیچ عقیده ای با خاموش کردن اندیشه ها مقدس تر نمی گردد.

بزرگ ترین خطر تعصب دینی این است که انسان گاهی به نام خدا، درست در برابر ارزش هایی می ایستد که دین برای پاسداری از آن ها آمده است؛ عدالت، کرامت انسان، عقلانیت و مهربانی.

باید میان استواری در ایمان و سرسختی در تعصب تفاوت گذاشت؛ زیرا ایمان آگاهانه می تواند با فروتنی همراه باشد، اما تعصب کور، حتی از احتمال اشتباه خود نیز وحشت دارد.

و چه حقیقت تلخی است که گاهی انسان چنان سرگرم دفاع از عقیده خویش می شود که فراموش می کند پیش از دفاع از دین، باید به اخلاق آن پایبند باشد.