غلط های املایی دانش آموزان؛ اشتباهاتی که باید آن ها را شناخت، نه فقط تصحیح کرد

یکی از چالش های معلمان دوره ابتدایی، مواجهه با دانش آموزانی است که با وجود تمرین های مکرر، همچنان برخی واژه ها را نادرست می نویسند. در چنین شرایطی، نخستین واکنش معمولا تصحیح کلمات اشتباه و درخواست برای نوشتن دوباره آن هاست؛ اما آیا تکرار شکل صحیح واژه ها همیشه به رفع مشکل منجر می شود؟

برای پاسخ به این پرسش، باید به ماهیت خطاهای املایی توجه کنیم. هر غلط املایی می تواند نشانه ای از یک دشواری متفاوت در فرایند یادگیری باشد و به همین دلیل، همه خطاها را نمی توان با یک روش اصلاح کرد.

در کتاب درمان اختلالات دیکته نویسی، نوشته مصطفی تبریزی، نرگس تبریزی و علیرضا تبریزی، نمونه هایی از خطاهای دیکته نویسی بررسی شده و توانایی هایی مانند حافظه دیداری، تمیز دیداری و حساسیت شنیداری مورد توجه قرار گرفته اند. همچنین، برای برخی از این زمینه ها فعالیت های آموزشی پیشنهاد شده است. این رویکرد نشان می دهد که شناخت نوع اشتباه، پیش از انتخاب تمرین اصلاحی، اهمیت دارد. 

برای مثال، وقتی دانش آموزی در نوشتن یک واژه اشتباه می کند، بهتر است معلم بررسی کند که آیا این خطا تکرار می شود، در چه کلماتی دیده می شود و آیا در فعالیت های دیگر نوشتاری نیز وجود دارد. سپس می تواند با توجه به الگوی مشاهده شده، تمرین مناسب تری انتخاب کند. فعالیت های دیداری، تمرین تشخیص تفاوت میان حروف و توجه هدفمند به شکل نوشتاری واژه ها، در صورت تناسب با نیاز دانش آموز، می توانند بخشی از این فرایند باشند.

نکته مهم آن است که نباید از روی یک اشتباه یا حتی چند غلط مشابه، علت قطعی مشکل را تشخیص داد. خطاهای املایی ممکن است تحت تاثیر عوامل گوناگونی قرار داشته باشند و بررسی دقیق تر آن ها به مشاهده عملکرد دانش آموز در موقعیت های مختلف نیاز دارد.

از سوی دیگر، تصحیح املا نباید به مشخص کردن کلمات اشتباه محدود شود. بازخورد موثر زمانی شکل می گیرد که دانش آموز متوجه اشتباه خود شود، شکل صحیح واژه را بشناسد و فرصت تمرین هدفمند داشته باشد. ثبت خطاهای پرتکرار و بررسی نوشته های بعدی نیز به معلم کمک می کند تا میزان پیشرفت دانش آموز را بهتر ارزیابی کند.

بنابراین، غلط های املایی را نباید صرفا خطاهایی برای کم کردن نمره دانست؛ آن ها اطلاعاتی درباره مسیر یادگیری دانش آموز در اختیار معلم قرار می دهند. توجه به این اطلاعات می تواند آموزش املا را از تکرار و تصحیح صرف، به فرایندی آگاهانه تر و متناسب با نیازهای یادگیری تبدیل کند.

منبع

تبریزی، مصطفی؛ تبریزی، نرگس؛ تبریزی، علیرضا. درمان اختلالات دیکته نویسی. انتشارات فراروان.