GPT-۶.۱ Terra چیست؟ کاربردها و مقایسه با دیگر مدل های OpenAI

نویسنده: کوروش فرجی
تاریخ بررسی منابع: ۷ آبان ۱۴۰۵، برابر با ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶
نوع مطلب: یادداشت علمی مروری
کلیدواژه ها: هوش مصنوعی، OpenAI، GPT-6.1 Terra، استدلال دیداری، عامل هوشمند

OpenAI در ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶ مدل GPT-6.1 Terra را معرفی کرد. مطابق آخرین تغییرات رسمی API تا تاریخ نگارش این یادداشت، این مدل تازه ترین عضو معرفی شده در خانواده مدل های عمومی این شرکت است. محور معرفی آن، سرعت و کارایی در استدلال دیداری، تعامل دقیق با رایانه و تولید متن روشن و طبیعی است. اهمیت این ترکیب را می توان در پیوند میان فهم اطلاعات، تصمیم گیری درباره گام بعدی و انجام کار در محیط دیجیتال بررسی کرد. [۱]

سه محور اصلی قابلیت ها

در راهنمای رسمی OpenAI، تطبیق تصویر محصولات با اطلاعات کاتالوگ، مقایسه نقشه های فنی، تعامل با صفحه نرم افزارها و تهیه یا بازنویسی متن، از کاربردهای Terra معرفی شده اند. استدلال دیداری در اینجا به استفاده از محتوای تصویر برای پاسخ دادن یا پیشبرد یک وظیفه اشاره دارد؛ برای مثال، بررسی تفاوت میان دو طرح یا یافتن محصولی که تصویر آن با یک مدخل کاتالوگ مطابقت دارد. [۲]

کار با رایانه نیز به استفاده از ابزارهای متصل برای تعامل با محیط نرم افزاری مربوط است. بنابراین، کیفیت نتیجه به امکانات محیط، دسترسی های مجاز و تعریف دقیق وظیفه وابسته خواهد بود. در API این مدل، فراخوانی ابزارها از مسیر Responses API انجام می شود. [۲، ۳]

برای تنظیم میزان استدلال، حالت های none، low، medium، high، xhigh و max در دسترس اند و medium حالت پیش فرض است. راهنمای رسمی پیشنهاد می کند افزایش تلاش استدلالی بر اساس بهبود واقعی کیفیت در برابر زمان و توکن اضافی ارزیابی شود. [۲]

مشخصات و جایگاه مدل

صفحه رسمی Terra، پنجره زمینه ۱٬۰۵۰٬۰۰۰ توکن، حداکثر خروجی ۱۲۸٬۰۰۰ توکن و تاریخ قطع دانش اول ژوئن ۲۰۲۶ را ثبت کرده است. ورودی متنی و تصویری و خروجی متنی پشتیبانی می شوند؛ ورودی و خروجی صوتی و ویدئویی به صورت بومی در مشخصات این مدل پشتیبانی شده اعلام نشده اند. ظرفیت زمینه نشان می دهد چه حجمی از اطلاعات می تواند در محدوده پردازش قرار گیرد؛ ارزیابی دقت استفاده از آن اطلاعات همچنان به آزمون نیاز دارد. [۳]

در فهرست مدل های OpenAI، Astra برای دشوارترین کارها، Sol برای توازن توانایی و هزینه، Terra برای استدلال دیداری و تعامل با رایانه، و Luna برای وظایف متمرکز و پرتعداد معرفی شده اند. از این تقسیم بندی نمی توان نتیجه گرفت که تازه ترین مدل در همه کاربردها بهترین انتخاب است؛ مسئله کاربر باید معیار انتخاب باشد. [۴]

مقایسه عملی Terra با مدل های دیگر

بر اساس فهرست رسمی OpenAI، Terra برای استدلال دیداری، کار با صفحه نرم افزارها و نگارش روشن معرفی شده است. این توصیف به معنی انحصاری بودن قابلیت دیداری یا اثبات برتری آن بر همه مدل های دیگر نیست. Astra برای مسائل دشوارتر و تحلیل عمیق، Sol برای کارهای پیچیده با توجه به زمان و هزینه، و Luna برای کارهای متمرکز و پرتعداد معرفی می شوند. انتخاب نهایی به نیاز و نتیجه آزمون همان کاربرد بستگی دارد. [۲، ۴]

در قیمت استاندارد API به ازای هر یک میلیون توکن متنی، قیمت ورودی و خروجی به ترتیب برای Terra برابر ۱ و ۵ دلار، برای GPT-6.1 Sol برابر ۲ و ۱۰ دلار، برای GPT-6 Astra برابر ۱۰ و ۵۰ دلار، و برای GPT-6 Luna برابر ۰٫۱۰ و ۰٫۵۰ دلار است. بنابراین نرخ ورودی و خروجی Terra نصف Sol و یک دهم Astra است، اما Luna با همین معیار ده برابر ارزان تر از Terra است. این ارقام قیمت اشتراک ChatGPT نیستند. [۴، ۵]

این مقایسه برای نرخ های استاندارد متنی در تاریخ بررسی است. برای ورودی های طولانی تر، حالت های پردازشی دیگر و استفاده از ابزارها ممکن است هزینه متفاوت باشد. همچنین ارزان تر بودن هر توکن، الزاما به معنی هزینه نهایی کمتر برای هر کار نیست؛ کیفیت، تعداد توکن و نیاز به تکرار یا نظارت انسانی هم بر هزینه واقعی اثر دارند. [۳، ۵]

از نظر تنظیم میزان استدلال، Terra علاوه بر سطوح low تا max، حالت none را نیز دارد؛ طبق راهنمای رسمی، Astra و GPT-6.1 Sol حالت none را پشتیبانی نمی کنند. برای یک وظیفه ساده می توان تنظیم های پایین تر را آزمایش کرد و برای مسئله دشوارتر، میزان استدلال را با توجه به کیفیت و زمان افزایش داد. این تفاوت یک گزینه تنظیم است، نه تضمین سرعت یا دقت بیشتر در هر مسئله. [۲]

چگونه از Terra استفاده کنیم؟

در ابزارهای OpenAI، اگر این مدل در فهرست مدل های قابل دسترس حساب وجود داشته باشد، می توان آن را انتخاب کرد. توسعه دهندگان می توانند از شناسه gpt-6.1-terra در API استفاده کنند؛ برای فراخوانی ابزارها، راهنمای رسمی استفاده از Responses API را مشخص کرده است. دسترسی و محدودیت ها بسته به محصول و حساب متفاوت اند. [۲، ۳]

نمونه کار با تصویر: تصویری از نمودار یا یک صفحه آموزشی بدهید و بخواهید مدل ابتدا اجزای قابل مشاهده، سپس برداشت و نقاط مبهم را جداگانه توضیح دهد. نمونه کار با محصول: تصویر کالا را با گزینه های یک کاتالوگ مقایسه کنید و از مدل بخواهید دلیل تطبیق یا عدم اطمینان را بنویسد.

نمونه کار با نرم افزار: در محیطی که ابزار و دسترسی لازم دارد، از مدل بخواهید چند گزینه نمایشی را بررسی کند و نتیجه قابل مشاهده را گزارش دهد. نمونه نگارش: پیش نویس متنی را همراه با مخاطب، هدف و محدودیت ها ارائه کنید و بازنویسی روشن و وفادار به معنا بخواهید. این ها پیشنهاد کاربردند و نتیجه سنجش مستقل در این یادداشت نیستند؛ خروجی ها باید بررسی شوند.

کاربردهای پیشنهادی در آموزش و پژوهش

از دید تحلیلی، قابلیت های اعلام شده می توانند زمینه طراحی دستیارهایی برای توضیح نمودارهای آموزشی، بررسی تفاوت نسخه های یک شکل، تنظیم پیش نویس گزارش و مرتب سازی اطلاعات فراهم کنند. برای نمونه، می توان تصویری از یک نمودار و پرسشی مشخص در اختیار مدل گذاشت و از آن خواست ابتدا شواهد قابل مشاهده را بیان کند، سپس برداشت خود را توضیح دهد. این مثال ها پیشنهاد کاربرد هستند و در این یادداشت، نتیجه آزمون عملی مستقلی برای آن ها گزارش نشده است.

در یک ارزیابی آموزشی، سنجش پاسخ نهایی به تنهایی کافی نیست. بهتر است درستی ارجاع به اجزای تصویر، تشخیص ابهام، حفظ معنای متن هنگام بازنویسی و میزان اصلاح موردنیاز توسط انسان نیز بررسی شوند. برای کاربردهای فارسی، آزمون باید نمونه های فارسی، نمودارهای دارای برچسب فارسی و متن های متناسب با مخاطب را شامل شود.

معیار استفاده قابل اعتماد

پیشنهاد این یادداشت، شروع با مجموعه ای کوچک از وظایف واقعی و دارای پاسخ مرجع است. کیفیت، زمان اجرا، هزینه و تعداد مداخلات انسانی باید با معیار یکسان ثبت شوند. در کارهای متصل به نرم افزار، موفقیت زمانی تایید می شود که نتیجه موردانتظار در محیط قابل مشاهده باشد؛ گزارش متنی مدل به تنهایی جای این بررسی را نمی گیرد.

GPT-6.1 Terra را می توان بر اساس معرفی رسمی، گزینه ای برای ترکیب فهم تصویر، نگارش و انجام وظایف دیجیتال دانست. تعیین ارزش عملی آن در آموزش و پژوهش، به ارزیابی مستقل و متناسب با مسئله نیاز دارد. مبنای این یادداشت، مرور مستندات سازنده در تاریخ درج شده است.

منابع

۱. OpenAI. Changelog — مدخل انتشار GPT-6.1 Terra در ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶.
https://developers.openai.com/api/docs/changelog?mw_entry=2026-10-20-c57e1ddc3363933d

۲. OpenAI. Using GPT-6 — بخش GPT-6.1 Terra.
https://developers.openai.com/api/docs/guides/latest-model

۳. OpenAI. GPT-6.1 Terra Model.
https://developers.openai.com/api/docs/models/gpt-6.1-terra

۴. OpenAI. Models — فهرست و جایگاه مدل های خانواده GPT-6.
https://developers.openai.com/api/docs/models

۵. OpenAI. API Pricing — قیمت مدل ها و شرایط پردازش.
https://developers.openai.com/api/docs/pricing

تاریخ دسترسی به همه منابع: ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶.