علیرضا صارمی
31 یادداشت منتشر شدهتاب آوری سازمان رسانه ای ضرورت است
تاب آوری سازمان رسانه ای ضرورت است
تاب آوری سازمان های رسانه ای یک ضرورت است بحران از ابتدا یکی از واقعیت های اجتناب ناپذیر زندگی بشر بوده و بشریت همیشه با انواع مختلفی از بحران ها مواجه است. از بحران هایی چون قحطی، خشک سالی، سیل، زلزله، شیوع بیماری های واگیردار گرفته تا بحران هایی چون جنگ ها و آلودگی های زیست محیطی و غیره. تمامی این بحران ها به میزان حجمشان، آسیب ها و لطمات متفاوتی به محیطی که در آن رخ می دهند، وارد می کنند.
تاب آوری این امکان را به یک سازمان رسانه ای می دهد که خود را به لحاظ فیزیکی و عملکردی زنده نگه داشته و حتی در مواقع بحرانی برای خود مزیت رقابتی ایجاد نماید به بیان دیگر رشد بالقوه ای را در خود به وجود آورد.
حجم بحران که بر اساس سه عامل دامنه فراگیری، شدت وقوع و مدت دوام بحران تعیین می شود و بازتاب آن بر عهده رسانه هاست که از قضا خود نیز به تاب آوری دارند لذابا اطمینان بتوان گفت که تاب آوری سازمان های رسانه ای یک ضرورت است
بشر را مجبور به مقابله متناسب در سطوح مختلف شهری، استانی، ملی، منطقه ای و جهانی می کند. بحران ها علاوه بر اینکه بر روی ابعاد مختلف زندگی فردی اقشار جامعه تاثیر می گذراند و افراد را قهرا برای مواجهه و مقابله با بحران درگیر می کنند بر سازمان ها، نهادها و ساختارهای یک جامعه نیز به شدت اثرگذارند.
درواقع آنچه در هنگام وقوع یک بحران و فاجعه، تحت عنوان بروز شرایط غیرطبیعی رخ می دهد نه تنها زندگی فردی افراد مختلف را متاثر می سازد بلکه ساختارهای اجتماعی، نهادها و سازمان های یک جامعه را متاثر می کند. لذا لازم است افراد، ساختارها، نهادها و سازمان ها بر اساس درک شرایط و ابعاد فاجعه ظرفیت مقاومت در برابر فاجعه و بحران را در خود ایجاد کنند که در مفهوم کاربردی، ایجاد چنین ظرفیتی را «تاب آوری» می گوییم.
به بیان دیگر امروزه به مجموعه توانمندی هایی که منجر به مصون سازی جوامع در برابر حوادث و بحران ها می گردد تاب آوری گفته می شود. تاب آوری را می توان در ابعاد مختلف فردی، شهری، سازمانی و … بررسی نمود که البته مسئله نگارنده در این سطور، تاب آوری سازمان های رسانه ای است. برای بررسی عمیق تر این مفهوم ابتدا باید مفهوم تاب آوری سازمانی را مورد بررسی قرار دهیم.
بنابراین تاب آوری سازمانی با توجه به اینکه سازمان به عنوان تشکیلات منسجم و هدفمندی برای نیل به اهداف مشخص فعالیت می کند، این مسئله را بررسی خواهد کرد که در هنگام بروز بحران، سازمان باید در چه ابعادی قدرت مصون سازی و مقاومت در برابر آن را در خود ایجاد کند.
مسئله تاب آوری سازمانهای رسانه ای از آن جهت حائز اهمیت است که تاب آوری سازمانی و اجتماعی دو طرف یک سکه شناخته می شوند؛ اگر سازمان ها آماده پاسخگویی به شرایط اضطراری و بحران نباشند می توان گفت جوامع نیز آمادگی کافی را ندارد ضمن اینکه علاوه بر پیوند بین جوامع تاب آور و سازمان های تاب آور، ارتباط بین تاب آوری و رقابت نیز وجود درواقع سازمان تاب آور ویژگی های یک سازمان رقابتی را نیز دارا است.
ازاین رو مقوله تاب آوری سازمانی، جزو مقولاتی است که باید بیش ازپیش موردتوجه قرار گیرد و بایستی اذعان کرد تاب آوری سازمان های رسانه ای یک ضرورت است .
در سازمان های رسانه ای نیز مسئله تاب آوری نه تنها یک ضرورت است بلکه اهمیت تاب آوری در آن ها بیش از سازمان های دیگر است. همگی بر این نکته واقفیم که رسانه ها نقش بسیار تاثیرگذاری در جوامع دارند و به شدت می توانند در ارتقا تاب آوری جامعه خود دخیل باشند به ویژه در مواقعی که بحران ها، طبیعی و مترتب بر جامعه و محیط پیرامونی سازمان های خبری به طور توامان است.
تاب آوری این امکان را به یک سازمان رسانه ای می دهد که خود را به لحاظ فیزیکی و عملکردی زنده نگه داشته و حتی در مواقع بحرانی برای خود مزیت رقابتی ایجاد نماید به بیان دیگر رشد بالقوه ای را در خود به وجود آورد.
متاسفانه مسئله و مشکل اصلی آن است که تاب آوری در سازمان های رسانه ای ما به طور مشخص مورد غفلت واقع شده است هرچند که کارهایی در این زمینه در بعضی از سازمان های رسانه ای صورت گرفته اما غالبا بدون آگاهی قبلی این مسائل انجام شده؛ یعنی این مسائل با نگاه تاب آور کردن سازمان نبوده بلکه اهداف دیگری را دنبال کرده و به همین دلیل نیز در پروژه تاب آوری عمل مناسبی صورت نگرفته است.
مدیران سازمان های رسانه ای نیز غالبا نگاه عمیقی به مسئله تاب آوری ندارد چرا که هزینه در راستای تاب آوری را بیهوده می دانند درحالی که تاب آوری نوعی سرمایه گذاری بلندمدت محسوب می شود.
نکته قابل بحث آن است که وقتی یک سازمان رسانه در کشور ما با چشم اندازهای بلند و بعضا جهانی تشکیل می شود، چگونه می تواند به مسئله تاب آور بودن خود نگاه عمیقی نداشته باشد؟ پاسخ این سوال هنوز در نزد مدیران سازمان های رسانه ای در هاله ای از ابهام است و با رصد برخی از سازمان های رسانه ای به خوبی می توان این ابهام را دید؛ مثال مبرهن این مسئله بر اساس گفته یکی از کارشناسان، عدم وجود تاب آوری کالبدی ۸۰ درصد از گونه ای از سازمان های رسانه ای در کشور ما است.
البته گفتنی است سازمان صداوسیما در زمینه تاب آوری نسبت به سایر سازمان های رسانه ای کشور گام های جدی برداشته و پروژه های تعریف شده در این سازمان تحت عناوین مختلف در همین راستا صورت گرفته است.
البته مجال پرداختن به این موضوع که تاب آوری چه ابعادی و چه مولفه هایی را در سازمان های رسانه ای در برمی گیرد در این مقاله مقدور نیست ولیکن می توان به اجمال پاسخ داد که تاب آوری سازمان های رسانه ای یک ضرورت است و تاب آوری سازمان های رسانه به طور خاص و سازمان ها به طور عام دو بعد سازه ای یا سخت افزاری و بعد غیر سازه ای یا نرم افزاری را شامل می شود.
هرکدام از این دو بعد به مولفه های خاصی از تاب آوری اشاره دارند به عنوان مثال در بعد سازه ای، تاب آوری فیزیکی بسیار برجسته است و در بعد غیر سازه ای، تاب آوری ارتباطی می تواند مولفه برجسته لحاظ گردد.
ولیکن می توان به این نکته اشاره کرد که الزامات اساسی تاب آوری سازمانی در سه موضوع مهم خلاصه می شود:
۱ – تلقی تاب آوری سازمان به عنوان راهبرد و استراتژی مدیریتی و قرار دادن آن در اولویت برنامه های سازمان
۲ – وجود برنامه مدون تاب آوری در سازمان
۳ – سنجش مداوم تاب آوری سازمان
تاب آوری سازمانی در اولویت مدیران سازمان های رسانه ای قرار نگیرد و بدان نگاه راهبردی نشود مطمئنا برنامه ریزی مدونی برای آن صورت نخواهد گرفت و درنتیجه سنجش آن نیز کاری بی اهمیت خواهد بود بنابراین برای اینکه یک سازمان رسانه ای به سمت تاب آور بودن حرکت کند باید به الزامات سه گانه فوق جامه عمل بپوشاند
![](/media/n/431625/122259757bd0454fa2ee277098afe46f/c38a219c-18e9-496a-b894-909e4eed4d9e.webp)