ارزیابی نقش عناصر و عوامل اقلیمی در بروز مخاطرات جادهای در استان گلستان

حوادث جاده ای از جمله چالش های مهم جهانی محسوب می شوند که علاوه بر پیامدهای جانی، خسارات اقتصادی و اجتماعی فراوانی به بار می آورند. در حالی که عوامل انسانی نقش قابل توجهی در بروز این سوانح دارند، این پژوهش بر ارزیابی نقش عناصر اقلیمی و توپوگرافیک در ایجاد مخاطرات جاده ای در استان گلستان متمرکز است. این مطالعه کاربردی-تحلیلی با بهره گیری از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و داده های اقلیمی ۴۲ ساله (۰۰۰۲-۴۲۰۲) شامل بارش باران، بارش برف و ارتفاع پایه ابر (به عنوان شاخص کاهش دید افقی) به همراه الیه های توپوگرافی ارتفاع، شیب و جهت شیب انجام شد. برای تعیین اهمیت نسبی هر یک از این عوامل، از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) استفاده گردید که وزن ها بر اساس نظرات ۵۱ نفر از کارشناسان بومی و کاربران جاده ای محاسبه شد. سپس با تلفیق این لایه ها در محیط Arcmap، نقشه پهنه بندی مخاطرات جاده ای استان تولید گردید. یافته ها نشان داد که مناطق جنوبی و جنوب شرقی استان گلستان، به ویژه نواحی کوهستانی البرز، به دلیل ارتفاعات بالا، شیب های تند و دریافت بارش های سنگین (باران و برف)، پر مخاطره ترین مناطق از نظر حوادث جاده ای هستند. در مقابل، دشت های شمالی و شمال غربی استان با ویژگی هایی نظیر ارتفاع پایین، شیب های ملایم و میزان ناچیز برف و باران، دارای کمترین میزان مخاطره و بالاترین امنیت جاده ای می باشند. نتایج بیانگر آن است که ویژگی های ژئومورفولوژیکی و اقلیمی نقش تعیین کننده ای در ایمنی جاده ها ایفا می کنند به طوری که اطلاعات حاصل از این تحقیق می تواند در اولویت بندی عملیات راهداری، بهبود زیرساخت ها، و برنامه ریزی های پیشگیرانه جهت کاهش سوانح جاده ای در استان گلستان مورد استفاده قرار گیرد.

Keywords:

استان گلستان , مخاطرات جاده ای , اقلیم , AHP , GIS