اثر باد و گرما بر تشدید آلودگی هوای تهران

آلودگی هوا یکی از بحرانهای مزمن زیست محیطی در کلان شهر تهران است که عوامل متعددی در شکل گیری و تشدید آن نقش دارند. در این پژوهش با رویکردی نوین اثر دو مولفه اقلیمی کلیدی یعنی دما و سرعت باد بر روند تشدید آلودگی هوای تهران مورد بررسی قرار گرفته است. نوآوری این مطالعه در پیوند دادن تغییرات اقلیمی با کیفیت هوا؛ به ویژه تحلیل کاهش تدریجی سرعت باد و افزایش میانگین دما در بازه ۳۷ ساله (۱۹۸۴ تا ۲۰۲۰) و ارتباط آن با روند افزایش غلظت آلاینده ها دادههای دما و باد از ایستگاههای سینوپتیک تهران و داده های آلودگی هوا از ایستگاههای پایش شهری جمع آوری شده اند. تحلیلها با استفاده از آزمون منکندال برای بررسی روند و آماره شیب سن برای محاسبه نرخ تغییرات انجام گرفت. یافتهها نشان میدهد کاهش سرعت باد در فصول سرد همراه با وارونگی دما منجر به انباشت آلاینده ها در لایههای پایین جو شده است. همچنین، افزایش دما در فصول گرم با افزایش مصرف انرژی افزایش ازن سطحی و تشدید شرایط پایداری جو همراه بوده است. این هم زمانی کاهش تهویه طبیعی و افزایش گرمای شهری شرایط را برای تشدید آلودگی به ویژه در نیمه دوم سال فراهم کرده است. نتایج این مطالعه بر ضرورت توجه به مولفههای اقلیمی در برنامه ریزیهای مدیریت کیفیت هوا تاکید دارد و میتواند مبنایی برای تدوین سیاستهای سازگاری با تغییر اقلیم در کلانشهرها باشد.

Keywords:

آلودگی هوا , تهران , سرعت باد , گرمایش اقلیم , وارونگی دما