برنامه ریزی شهری با رویکرد تاب آوری بوم شناختی با تاکید بر سیستم قابلیت اطمینان بالا، (مطالعه موردی: شهرستان نظرآباد)

زمینه و هدف: تدوین راهبردها در برنامه ریزی شهری بر تاب آوری بوم شناختی با قابلیت اطمینان بالا موجب ارتقای سطح سلامت، ایمنی و رفاه شهروندان، افزایش بهره وری عمومی و کاهش ریسک های مرتبط با مسائل مختلف شهری می شود. به همین دلیل هدف این پژوهش تدوین برنامه ریزی شهری مناسب و جامع برای انتخاب شاخص ها و سنجش و ارزیابی میزان تاب آوری بوم شناختی با توجه به سیستم قابلیت بالا در منطقه شهری نظرآباد است.

روش بررسی: معیارها با مرور منابع داخلی و خارجی، مصاحبه و تدوین پرسشنامه های دلفی تعیین شد. با استفاده از روش دلفی، در دومرحله معیارها و زیرمعیارهای مهم تعیین گردید. جهت وزن دهی معیارها از روش تحلیل شبکه ای ANP استفاده شد. سپس به منظور ارزیابی تاب آوری منطقه موردمطالعه از مدل روی هم گذاری خطی وزن دار شده (WLC) استفاده گردید. برای ارائه یک برنامه ریزی شهری با رویکرد تاب آوری مطلوب تر از روش ارزیابی چند معیاره (MCE) با استفاده از بیست لایه که بیشترین تاثیر را بر تناسب بوم شناختی دارند، استفاده شد. لایه های مورداستفاده در فرآیند MCE توپوگرافی، زمین شناسی، هوا و اقلیم، منابع آبی، بیولوژیک، حرایم و فواصل شهری و کاربری اراضی می باشند. در نهایت سیستم قابلیت اطمینان بالا جهت بررسی تهدیدات در تاب آوری بوم شناختی موردبررسی قرار گرفت تا تاثیر همبستگی معیارها بر قابلیت اطمینان سیستم در برنامه ریزی شهری به منظور بهبود کارکرد و افزایش تاب آوری بوم شناختی کنترل گردد.

یافته ها: نتایج نشان می دهد زیرمعیارهای کاربری اراضی، فاصله از مناطق مسکونی، فاصله از تالاب به ترتیب با وزن های (۲۵۲۵/۰)، (۲۲۰۷/۰) و (۱۱۰۰/۰) بالاترین تاثیرات در تاب آوری بوم شناختی را از خود نشان داده اند. مابقی زیر معیارها دارای تاثیرات یکنواخت می باشند. سیستم باقابلیت اطمینان بالا نشان داد که عدم انسجام در سیاست گذاری های مدیریت شهری و بوم شناختی هم در سطح کلان هم در سطح عملیاتی موجب می گردد که اجرای طرح ها با بسیاری از مشکلات روبه رو شود. همچنین نتایج نشان داد جهت دستیابی به مدیریت شهری یکپارچه با قابلیت تاب آوری بوم شناختی، ایجاد انسجام از طریق ایجاد روابط همبستگی بین مدیران، کارکنان سازمان های متولی امور شهری نسبت به امور اجرایی امری الزامی است.

بحث و نتیجه گیری: خطرات نوظهور در سیستم های مدیریت شهری را نمی توان به طور کامل شناسایی کرد. برنامه ریزی شهری در تاب آوری بوم شناختی به دلیل تعاملات پیچیده فنی - انسانی - سازمانی بسیار نامشخص است. بنابراین تحت شرایط نامشخص و غیرقابل پیش بینی، تاب آوری بوم شناختی به یک ویژگی ضروری در یک سیستم تبدیل می شود. سیستم قابلیت اطمینان بالا کمک می کند تا بهتر با اختلالات سازگار شده و توانایی مقابله با آسیب های غافلگیرکننده بوم شناختی را ایجاد می نماید.

Keywords:

برنامه ریزی شهری , تاب آوری بوم شناختی , قابلیت اطمینان , نظرآباد.