بررسی بیان ژنها و RNAهای کوچک (sRNA, miRNA) در سیب زمینی در پاسخ به بلایت دیررس (Phytophthora infestans) و نقش تبادل RNAهای کوچک بین میزبان و پاتوژن (cross-kingdom RNAi)

سیب زمینی (Solanum tuberosum L) یکی از مهم ترین محصولات غذایی جهان است و مقاومت آن در برابر بلایت دیررس ناشی از Phytophthora infestans برای امنیت غذایی و کشاورزی پایدار اهمیت بالایی دارد. این بیماری با ایجاد کاهش شدید عملکرد و خسارات اقتصادی همراه است و کنترل آن به دلیل تکامل سریع پاتوژن و ظهور سویه های مقاوم چالش برانگیز است. در مطالعات اخیر مشخص شده است که مقاومت سیب زمینی یک فرآیند چندلایه است که شامل شناسایی پاتوژن توسط ژن های مقاومت (R)، فعال سازی ژن های مرتبط با پاتوژنز (PR)، تنظیم مسیرهای سیگنالینگ فیتوهورمونی JA, SA و ET، تولید گونه های فعال اکسیژن (ROS) و القای پاسخ فوق حساس (HR) می باشد. علاوه بر این RNAهای کوچک به ویژه ریز RNAها (miRNA)، نقش حیاتی در تنظیم پس نسخه ای ژن های دفاعی دارند و می توانند از طریق تداخل RNA بین قلمرویی (CKRNAi) بیان ژن های پاتوژن را مهار کنند. در این مطالعه با بررسی مقایسهای ارقام مقاوم و حساس مشخص شد که القای سریع و هماهنگ miRNAها و ژن های دفاعی عامل تعیین کننده ای در محدود کردن رشد پاتوژن است. نتایج نشان می دهد که شناسایی miRNAهای کلیدی و تحلیل شبکه های ژنی می تواند زمینه ساز توسعه راهبردهای مقاومت پایدار و کاهش وابستگی به قارچ کش ها باشد. در نهایت، تعامل پیچیده میان مکانیسم های کلاسیک دفاعی و تنظیم RNA، محور چارچوبی مهم برای درک مقاومت سیب زمینی به بلایت دیررس و ارائه راهکارهای نوین مدیریت بیماری فراهم می کند.

Keywords:

سیب زمینی , بلایت دیررس , ژن های مقاومت , RNAهای کوچک , کشاورزی پایدار