بررسی بازتاب فرهنگ عامه در داستانهای جلال آل احمد و سیمین دانشور

ادبیات داستانی معاصر ایران پس از گذار از سنت های ادبی پیشین و همراستا با تحولات اجتماعی و ورود ادبیات مدرن غرب، به تدریج شاهد غنی سازی خود از عناصر فرهنگ عامه (فولکلور) شد. در حالی که نویسندگان پیشگامانی چون جمال زاده بر جنبه های زبانی گویش ها و اصطلاحات و هدایت بر تعامل میان طبقات اجتماعی متمرکز بودند، نویسندگان نسل های بعدی با نگرشی عمیق تر به این میراث مکتوب نشده پرداختند. هدف از انجام پژوهش حاضر بررسی بازتاب فرهنگ عامه در داستان های جلال آل احمد و سیمین دانشور می باشد، ماحصل یافته ها نشان داد که جلال آل احمد به عنوان یکی از چهره های شاخص این جریان با رویکردی خاص از عناصر فرهنگ عامه در ساختار و فضای داستان های خود بهره برد. او کوشید با استفاده از این عناصر اثری زنده و مرتبط با واقعیت های جامعه خلق کند و به نوعی غبار فراموشی را از چهره این میراث زدود. در آثار او فرهنگ عامه صرفا جنبه ای تزئینی ندارد بلکه در شخصیت پردازی و شکل گیری بستر داستانی نقش فعالی ایفا می کند. از سوی دیگر پژوهش ها نشان می دهند که سیمین دانشور نیز به طور جدی به بازتاب جلوه های فرهنگ عامه شامل رسوم، سنت ها و ادبیات شفاهی در آثار خود پرداخته است. تمرکز بر این عناصر در داستان های او به ویژه در بازنمایی زندگی زنان و محیط های سنتی عمق بیشتری به واقع گرایی اجتماعی آثارش بخشیده است.

Keywords:

فرهنگ عامه , ادبیات داستانی معاصر , جلال آل احمد , سیمین دانشور