مرور ادبیات: مداخلات مشاوره ای در بحران برای افراد دارای ناتوانی جسمی و حرکتی

این مطالعه با هدف تبیین وضعیت موجود ادبیات علمی در زمینه مداخلات مشاوره ای در شرایط بحران برای افراد دارای ناتوانی جسمی و حرکتی انجام شد. پژوهش به صورت یک مرور روایتی طراحی شد و جست وجوی منابع در پایگاه های داخلی و بین المللی شامل PubMed، Scopus، Web of Science، PsycINFO، SID و Magiran با استفاده از کلیدواژه های مرتبط در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ انجام گرفت. مطالعاتی وارد بررسی شدند که به مداخلات مشاوره ای یا حمایت های روانی–اجتماعی ارائه شده به افراد دارای ناتوانی جسمی و حرکتی در شرایط بحران پرداخته بودند. تحلیل محتوای ادبیات نشان داد که مداخلات گزارش شده در پژوهش های موجود را می توان در چهار حوزه اصلی طبقه بندی کرد: مداخلات فردمحور، خانواده محور، جامعه محور و فناوری محور. مرور مطالعات حاکی از آن بود که مداخلات فردمحور—از جمله مشاوره کوتاه مدت، مداخلات شناختی–رفتاری و برنامه های تاب آوری—در کاهش پریشانی روانی و ارتقای سازگاری موثر بوده اند. در سطح خانواده، آموزش و حمایت از مراقبان نقش قابل توجهی در کاهش تنش خانوادگی و تقویت تاب آوری افراد دارای ناتوانی داشته است. مداخلات جامعه محور نیز به ویژه در بحران های گسترده به افزایش امنیت روانی، دسترسی به حمایت های اجتماعی و جبران محدودیت های خدماتی کمک کرده اند. به علاوه، استفاده از فناوری های سلامت دیجیتال فرصت هایی برای دسترسی آسان تر، کاهش موانع فیزیکی و ارائه خدمات مشاوره ای انعطاف پذیر فراهم کرده است. مرور ادبیات نشان می دهد که اثربخشی این مداخلات زمانی افزایش می یابد که متناسب با نیازهای خاص افراد دارای ناتوانی طراحی شوند و موانع محیطی و ساختاری نیز مورد توجه قرار گیرند. نتیجه گیری کلی پژوهش آن است که ادبیات موجود اگرچه طیف متنوعی از مداخلات را گزارش می کند، اما همچنان نیاز به توسعه برنامه های بومی، مطالعات تجربی دقیق تر و مدل های مداخله ای سازگار با شرایط واقعی افراد دارای ناتوانی احساس می شود.

Keywords:

بحران , حمایت روانی اجتماعی , سلامت روان , مداخلات مشاوره ای , ناتوانی جسمی