تقسیم بندی شرکت ها بر اساس ماده ۲۰ قانون تجارت

مقدمه
شرکت های تجاری یکی از مهم ترین ارکان فعالیت های اقتصادی در هر جامعه محسوب می شوند و نقش اساسی در تولید، توزیع کالا و خدمات و ایجاد اشتغال دارند. به منظور ایجاد نظم و شفافیت در فعالیت این شرکت ها، قانون تجارت ایران انواع مختلفی از شرکت های تجاری را تعریف و دسته بندی کرده است.
ماده ۲۰ قانون تجارت، مبنای اصلی این تقسیم بندی است و شرکت های تجاری را به هفت نوع تقسیم می کند. آشنایی با این تقسیم بندی، به ویژه برای دانشجویان حسابداری، اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نوع شرکت تاثیر مستقیمی بر نحوه ثبت های حسابداری، مسئولیت شرکا و تهیه صورت های مالی دارد. در این تحقیق، انواع شرکت های تجاری بر اساس ماده ۲۰ قانون تجارت بررسی می شود.
ماده ۲۰ قانون تجارت
مطابق ماده ۲۰ قانون تجارت جمهوری اسلامی ایران، شرکت های تجاری به هفت دسته تقسیم می شوند:
شرکت سهامی
شرکت با مسئولیت محدود
شرکت تضامنی
شرکت مختلط غیرسهامی
شرکت مختلط سهامی
شرکت نسبی
شرکت تعاونی تولید و مصرف
در ادامه، هر یک از این شرکت ها به صورت خلاصه و کاربردی معرفی می شوند.
معرفی انواع شرکت های تجاری
۱. شرکت سهامی
شرکت سهامی شرکتی است که سرمایه آن به سهام تقسیم می شود و مسئولیت صاحبان سهام محدود به مبلغ اسمی سهام آن هاست.
شرکت های سهامی به دو نوع سهامی عام و سهامی خاص تقسیم می شوند.
از نظر حسابداری، شرکت های سهامی دارای ساختار مالی منظم تری هستند و تهیه صورت های مالی مانند ترازنامه، صورت سود و زیان و صورت جریان وجوه نقد در آن ها اهمیت زیادی دارد. این نوع شرکت بیشتر برای فعالیت های اقتصادی بزرگ استفاده می شود.
۲. شرکت با مسئولیت محدود
شرکت با مسئولیت محدود بین دو یا چند نفر تشکیل می شود و مسئولیت هر شریک فقط به میزان سرمایه ای است که در شرکت گذاشته است.
سرمایه در این شرکت به سهام تقسیم نمی شود، بلکه به صورت سهم الشرکه است.
از نظر حسابداری، این نوع شرکت ها ساده تر از شرکت های سهامی هستند و در کسب وکارهای کوچک و متوسط کاربرد فراوانی دارند.
۳. شرکت تضامنی
در شرکت تضامنی، هر یک از شرکا مسئول پرداخت تمام بدهی های شرکت هستند و مسئولیت آن ها نامحدود است.
این موضوع باعث می شود که در حسابداری این شرکت ها، بدهی ها و تعهدات مالی از اهمیت بالایی برخوردار باشند.
شرکت های تضامنی معمولا در فعالیت هایی تشکیل می شوند که اعتماد بین شرکا نقش اساسی دارد.
۴. شرکت مختلط غیرسهامی
شرکت مختلط غیرسهامی ترکیبی از شرکت تضامنی و شرکت با مسئولیت محدود است.
در این شرکت، دو نوع شریک وجود دارد:
شریک ضامن (با مسئولیت نامحدود)
شریک با مسئولیت محدود
از نظر حسابداری، تفکیک حساب های مربوط به هر نوع شریک اهمیت ویژه ای دارد.
۵. شرکت مختلط سهامی
در این نوع شرکت، سرمایه به سهام تقسیم می شود، اما علاوه بر سهام داران، شرکای ضامن نیز وجود دارند که مسئولیت نامحدود دارند.
این شرکت از نظر ساختار مالی پیچیده تر است و ثبت های حسابداری آن نیاز به دقت بیشتری دارد.
۶. شرکت نسبی
شرکت نسبی شرکتی است که مسئولیت هر شریک به نسبت سرمایه ای است که در شرکت دارد.
این شرکت از نظر مسئولیت، حالتی بین شرکت تضامنی و شرکت با مسئولیت محدود دارد و در عمل کاربرد کمتری نسبت به سایر شرکت ها دارد.
۷. شرکت تعاونی تولید و مصرف
شرکت تعاونی با هدف همکاری اعضا برای تولید یا تامین نیازهای مصرفی آن ها تشکیل می شود.
در این شرکت ها، سودآوری تنها هدف اصلی نیست و جنبه های اجتماعی و اقتصادی نیز اهمیت دارد.
در حسابداری شرکت های تعاونی، حساب سرمایه اعضا و نحوه تقسیم سود اهمیت ویژه ای دارد

ماده ۲۰ قانون تجارت با تقسیم شرکت های تجاری به هفت نوع، چارچوب مشخصی برای فعالیت های اقتصادی ایجاد کرده است. شناخت این شرکت ها به ویژه برای دانشجویان حسابداری اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نوع شرکت بر مسئولیت شرکا، ثبت های حسابداری و تهیه صورت های مالی تاثیر مستقیم دارد. آگاهی از این تقسیم بندی، انتخاب صحیح نوع شرکت و انجام درست امور مالی را امکان پذیر می سازد.

منابع
قانون تجارت جمهوری اسلامی ایران
کتاب های حقوق تجارت و حسابداری شرکت ها

ارائه دهنده: مهندس نیلوفر عظیمی