سازمان های شبدری

چارلز هندی در اوایل دهه ۱۹۹۰ پیش بینی می کند که سازمانهای آینده سازمانهای شبدری Shamrock Organizations خواهند بود. این سازمانها پیش از آنکه واجد جنبه های فیزیکی باشند بیشتر سازمانی مجازی Virtual Organization خواهند بود. ساختار سازمانهای شبدری کاملا متفاوت از سازمانهای سنتی می باشد. تعداد لایه های مدیریت در سازمانهای شبدری کاهش پیدا می کند، مدیریت به جای اینکه مظهر و نماد یک طبقه تشریفاتی و بالا در سازمان باشد، بیشتر یک فعالیت حرفه ای خواهد بود و در این عصر (عصر سنت گریزی) حتی شرکتهای تولیدی، تبدیل به یک سری موسسات زنجیره ای می شوند و تعدادی شرکت خدماتی به عنوان واسطه، مصرف کننده را به تامین کننده مواد اولیه متصل می نمایند.

فلسفه نامگذاری سازمان شبدری

چارلز هندی می گوید: شبدر نشان ملی ایرلند و گیاه کوچکی است که به هریک از ساقه هایش سه برگ چسبیده است. من آن را به گونه ای نمادین به کار می گیرم تا این نکته را روشن سازم که سازمان امروزی از سه گروه مختلف مردم تشکیل شده است، گروههایی که انتظارات متفاوتی دارند و شیوه مدیریت بر آنها فرق می کند. اکنون بجای یک نیروی کار، سه نیروی کار وجود دارد که میزان تعهد هریک به سازمان متفاوت است.

سازمانهای شبدری چارلز هندی از سه نیروی کار ( سه جزء مهم ) تشکیل شده اند:

۱- هسته حرفه ای و متخصص: 

نخستین برگ شبدر کارکنان اصلی سازمان هستند که هسته متخصص نامیده می شوند زیرا آنها افرادی باصلاحیت، حرفه ای و با تخصص های بالا در زمینه فنی و دانش مدیریت هستند. این گروه اشخاص با در اختیار داشتن اطلاعات حساس و دانش خاصی که سازمان را از رقبای آن متمایز می سازد، برای سازمان ضروری اند و رکن اصلی سازمان می باشند. اگر آنها را از دست بدهید سازمان را از دست داده اید. آنها خود را به نوعی شریک شرکت می دانند و می خواهند به آنها به چشم یک همکار نگاه کنند نه زیردست. از اینرو نمی توان به آنها امر و نهی کرد و گفت چه کار بکنند. جایگزینی این افراد تقریبا غیر ممکن است و معمولا سازمانها به این اعضای خود حقوق و مزایای چشمگیری می پردازند.

۲- مقاطعه کاری و پیمانکاری ها: 

دومین برگ شبدر پیمانکاران ( شرکتهایی ) هستند که با سازمان قرارداد می بندند و در ازای دریافت حق الزحمه بسیاری از کارها و خدمات سازمان را انجام می دهند. سازمان شبدری اگر خرد بر آن حاکم باشد برای کارهای خسته کننده قرارداد می بندد و در ازای اخذ نتیجه، حق الزحمه می پردازد. یعنی کار به کسانی واگذار می شود که در آن به نوعی تخصص رسیده اند و به لحاظ نظری باید بتوانند آن را بهتر و با هزینه ای کمتر انجام دهند.

۳- تامین نیرو از خارج: 

سومین برگ شبدر، نیروی کار انعطاف پذیر شامل نیروهای قراردادی، پاره وقتها، نیمه وقتها، کارگران موقتی و فصلی و همه کسانی که به صورت پروژه ای برای سازمان کار می کنند، هستند که در دورانهای اوج کار برای رفع نیاز سازمان استفاده می شوند. نیروی کار انعطاف پذیر هیچ گاه تعهد یا بلندپروازی کارکنان هسته ای را نخواهند داشت. آنها خواهان دریافت حقوق و برخورداری از شرایطی آبرومندانه و برخورد مناسب و همراهانی خوب هستند.

اداره سازمان شبدری از نظر چارلز هندی:

سازمان شبدری به ظاهر منطقی است اما منطقی بودن لزوما به معنای آسان بودن نیست. هریک از برگهای شبدر باید به گونه ای متفاوت سازماندهی شود و در عین حال بخشی از کل سازمان باشد. هسته سازمان افراد باهوش هستند. این افراد خود را حرفه ای می دانند که به راحتی بین سازمانها جابجا می شوند، بنابراین باآنها باید به صورت حرفه ای برخورد شود. نیروی کار انعطاف پذیر نیز باید جدی گرفته شوند زیرا آنها بیشتر به یک شغل و گروه کاری متعهدند تا به مقام یا سازمان. پیمانکاران نیز حق الزحمه دریافت می کنند نه حقوق. بنابراین، سازمان می تواند کنترل خود را فقط از طریق بررسی نتایج اعمال کند و نه از طریق بررسی روش ها.

منبع:

اسلامیه، فاطمه (1402). تئوری های سازمان و مدیریت (از تجددگرایی تا پساتجددگرایی). تهران: آوای نور.