جان تازه در رگ های دریاچه ارومیه

---

 

دریاچه ارومیه دوباره نفس می کشد؛ نه به معنای بازگشت کامل، بلکه به عنوان نشانه ای از زنده بودن امید. بارش های اخیر و مدیریت نسبی منابع آب، حجم این پهنه آبی را به حدود ۴.۲۸ میلیارد مترمکعب رسانده است؛ رقمی که در سال های نه چندان دور، در برابر تصویر بستر خشک و ترک خورده دریاچه، بیشتر به رویا شباهت داشت تا واقعیت.

اکنون تراز آب دریاچه به ۱۲۷۱.۱۳ متر از سطح آب های آزاد رسیده است. این بدان معناست که هنوز فاصله قابل توجهی تا تراز اکولوژیک ۱۲۷۴.۱۰ متر و وسعت مطلوب حدود ۴۶۳۵ کیلومتر مربع باقی مانده است. با این حال، همین بهبود نسبی نیز نشانه ای روشن از امکان احیای دریاچه به شمار می رود؛ امکانی که سال ها میان بیم و امید در نوسان بوده است.

مروری بر گذشته، ابعاد این فراز و فرود را بهتر آشکار می کند. در خرداد ۱۳۷۴، دریاچه ارومیه در بهترین وضعیت خود قرار داشت؛ تراز آب به ۱۲۷۸.۴۰ متر می رسید، وسعت آن نزدیک به ۶۹۰۰ کیلومتر مربع بود و حجم آب نیز از ۳۶ میلیارد مترمکعب فراتر می رفت. در مقابل، آبان ۱۴۰۴ یکی از تلخ ترین دوره های تاریخ این دریاچه را رقم زد؛ زمانی که تراز آب به ۱۲۶۹.۴۴ متر کاهش یافت، وسعت دریاچه به تنها ۴۵۶ کیلومتر مربع رسید و حجم آب آن به حدود ۲۴۰ میلیون مترمکعب سقوط کرد.

آنچه امروز مشاهده می شود، بیش از آنکه بازگشت کامل باشد، نشانه ای از توقف روند عقب نشینی دریاچه است. توقفی که تنها در صورت تداوم سیاست های پایدار مدیریت منابع آب، اصلاح الگوی کشت و کاهش برداشت های بی رویه می تواند به احیای واقعی منجر شود.

دریاچه ارومیه فقط یک پهنه آبی نیست؛ بلکه آینه ای از رابطه انسان و طبیعت است. هر متر افزایش تراز آن، تنها یک عدد هیدرولوژیک نیست، بلکه بازتابی از تصمیم های درست یا نادرست ما در مدیریت منابع طبیعی است. دریاچه امروز جانی تازه گرفته، اما تداوم این حیات بیش از هر چیز به مراقبت، استمرار و عقلانیت در حکمرانی آب وابسته است؛ در غیر این صورت، امید امروز نیز می تواند به خاطره ای تلخ تبدیل شود.

* نویسنده: موسی کاظم زاده؛ قابل دسترسی هم در سایت بازار تبریز آنلاین

https://bazartabrizonline.ir