خانواده در پرتو عاشورا

خانواده در پرتو عاشورا 

 از خیمه های کربلا تا خانه های ایران امروز  دکتر رقیه پورغفار / ارومیه در هندسه معارف اسلامی، خانواده صرفا یک نهاد و ساختار اجتماعی برای همزیستی انسان ها نیست؛ بلکه کانونی برای شکل گیری ایمان، اخلاق، تربیت و مسئولیت پذیری است. یک جامعه اگر قرار است بر مدار عدالت و معنویت استوار شود، نخست باید در درون خانه ها ریشه بدواند و جان بگیرد و شاخ و برگ و بار بیاورد. از همین رو قرآن کریم سفارش می کند: «یا ایها الذین آمنوا قوا انفسکم واهلیکم نارا وقودها الناس و الجحاره»؛ (ای اهل ایمان! خود و خانواده خود را از آتشی که هیزم آن انسان ها و سنگ هاست حفظ کنید.) این آیه در حقیقت یادآور می شود که نخستین سنگ بنای صلاح و اصلاح یک جامعه، از خانواده آغاز می شود. در سیره عملی و راه و روش و توصیه های پیامبر اکرم (ص) و اهل بیت (ع) نیز خانواده جایگاهی سازنده و انسانی دارد. تشکیل خانواده را محبوب ترین بنای اجتماعی نزد خداوند معرفی می کنند؛ تعبیری که نشان می دهد سلامت و استحکام جامعه، پیش از هر چیز در گرو استحکام خانه های مملو از ایمان و مهربانی و فداکاری و ایثار است و به ویژه در این منظومه، حضرت فاطمه زهرا (س) عالی ترین اسوه و نمونه و خورشید درخشان و حرارت بخش خانواده هم برای مسلمانان و هم حتی برای انسانهای پاک غیر مسلمان به شمار می رود. در تاریخ اسلام نمونه هایی بی شمار و ارزشمند فراوانی از نقش خانواده در پاسداشت خانواده و حرمت آن می بینیم. حتی در «حدیث کساء» که منزلت معنوی و الهی خاص و منحصر بفرد اهل (ع) را نشان می دهد خانواده مخصوصا بانوی خاندان رسول اکرم (ص) و محبتشان نزد خدا مبنای فضیلت ایشان قرار گرفته: «هم اهل بیت النبوه و معدن الرساله، هم فاطمه و ابوها و بعلها و بنوها» (ایشان اهل بیت پیامبر و معدن رسالت هستند، آنان عبارتند از فاطمه و پدر و همسر و فرزندانش!) اما شگفت این است که شاید هیچ رویدادی به اندازه عاشورا و حوادث بعد از آن در سال 61 هجری حقیقت و ارزش اجتماعی خانواده در اسلام را آشکار نکرده باشد. کربلا تنها صحنه نبردی خونین نبود؛ بلکه مکتبی بزرگ برای تربیت انسان و پاسداری از ارزشهای سیاسی و اجتماعی و مبارزاتی تاریخ بشر است؛ مکتبی که در آن خانواده با تکیه بر ایمان و شناخت حق ایستاد و نشان داد که دفاع از حق، مرز سن، جنسیت و موقعیت اجتماعی نمی شناسد و حتی بعد از شکست ظاهری یک لشکر اندک، خانواده آن لشکر می توانند پاسدار خون شهیدان خود باشند. امام حسین (ع) هنگامی که در برابر انحراف سیاسی عمیق در حاکمیت مسلمانان قیام کرد، تنها با گروهی از جنگاوران به میدان نیامد. او خانواده خویش را نیز همراه آورد؛ حضوری که معنایی فراتر از همراهی عاطفی داشت. در کنار شمشیر یاران، صبر و آگاهی خاندان پیامبر (ص) قرار گرفت تا پیام نهضت برای همیشه در تاریخ باقی بماند. در خیمه های کربلا، زنان و کودکان تنها شاهدان حادثه نبودند؛ آنان راویان وقایع عاشورا و پیام امام حسین (ع) برای مردمان زمانه خود و آیندگان بودند. 

در این میان، نقش حضرت زینب (س) بر پایه توصیه های برادرش امام حسین و با هماهنگی برادرزاده اش امام زین العابدین به عنوان امام زمانش، جلوه ای درخشان از رسالت خانواده در امتداد نهضت عاشورا دارد. اگر فداکاری یاران امام در روز عاشورا حماسه آفرید، روشنگری و استقامت زینب کبری (س) پس از آن، روح این حماسه را در تاریخ جاری ساخت. خطبه های او در کوفه و شام نشان داد که گاه یک سخن آگاهانه می تواند اثر شمشیری را داشته باشد که در میدان نبرد فرود آمده است. همان که شاعر اندیشمند زمان ما استاد فرید طهماسبی گفته: کربلا در کربلا می ماند اگر زینب نبود ... از این منظر، عاشورا تنها یک واقعه تاریخی نیست؛ بلکه سرچشمه ای زنده الگویی شایسته و کاملا منحصر بفرد برای همه نسل ها در همه ابعاد زندگی به ویژه خانواده است. نگاهی دقیق به ترکیب یاران امام حسین(ع) نیز نشان می دهد که عاشورا میدان تربیت انسان های برزگ در سایه خانواده های با ایمان بود. در میان آنان پیران مجرب در کنار جوانان پرشور ایستاده بودند؛ عرب و غیرعرب، آزاد و آزادشده، اشراف زاده و ساده زیست در یک صف قرار گرفته بودند. آنچه آنان را به هم پیوند می داد نه نسب و نه جایگاه اجتماعی، بلکه بلوغی معنوی بود که حقیقت را بر منفعت شخصی ترجیح می داد. توصیه می کنم کتب مقتل عاشورایی مثل «لهوف» سید ابن طاووس و «نفس المهموم» مرحوم حاج شیخ عباس قمی را از این دیدگاه به دقت بخوانیم. اگر امروز به جامعه ایران بنگریم، ردپای همین فرهنگ عاشورایی خانواده را در زندگی مردمان این مرز و بوم و حتی در گستره مقاومت اسلامی در لبنان و فلسطین می توان دید؛ مادرانی که صبر و استقامت را به فرزندان خود می آموزند، در پدرانی که مسئولیت پذیری و غیرت را ارزش زندگی می دانند، و در جوانانی که آرمان ساختن آینده ای بهتر را در سر دارند. هر جا که خانواده به کانون تربیت انسان های باایمان و مسئول تبدیل شود، جامعه نیز توان ایستادگی در برابر دشواری ها را خواهد داشت. امروز خانواده های ایرانی حامل و راوی پیام شهدا و خودشان نیز حاضر در تجمعات خیابانی برای پاشداشت ارزشهای انقلاب اسلامی و در حراست از مرزهای خاکی و آبی و هوایی ایران عزیز هستند و حماسه ها خانواده را رقم می زنند. عاشورا در نهایت این پیام روشن را با خود دارد: خانه ها تنها محل سکونت و آرمش نیستند؛ می توانند سرچشمه آگاهی، شجاعت و کرامت انسانی باشند. هر خانواده ای که از مکتب حسینی الهام بگیرد و نسلی آگاه و آزاده پرورش دهد، در حقیقت چراغی از همان حقیقتی را روشن نگه داشته است که در ظهر داغ کربلا فروزان شد؛ حقیقتی که نشان داد وقتی ایمان در دل خانه ها ریشه بدواند، هیچ قدرتی توان خاموش کردن آن را نخواهد داشت. امید آنکه خانه های ما نیز با الهام از مکتب حسین(ع)، کانون پرورش نسلی آگاه، آزاده و مسئول باشد؛ نسلی که چراغ عدالت و کرامت انسانی را در آینده این سرزمین روشن نگاه دارد. 

رقیه پورغفار

 #خبرگزاری_بسیج_آذربایجان_غربی

https://eitaa.com/basijnews_azgh https://rubika.ir/basijnews_azgh