mousa kazemzadeh
پژوهشگر حوزه ارتباطات رسانه، فرهنگ و جامعه دانشگاه تبریز، روزنامه نگار و کارشناس رسمی دادگستری در حوزه امور خبرنگاری و روزنامه نگاری
146 یادداشت منتشر شدهپرچمی که بر زمین نماند
تشییع و وداع با رهبران بزرگ، صرفا یک آیین عاطفی و مناسکی نیست؛ بلکه رخدادی تمدنی و نقطه ای تعیین کننده در حافظه تاریخی ملت ها محسوب می شود. در چنین بزنگاه هایی، رسانه نه فقط ابزار انتقال خبر، بلکه مهم ترین نهاد «معناساز»، «روایت گر» و «تاریخ نگار» یک ملت است. از این منظر، تشییع و وداع با امام شهید آیت الله سیدعلی خامنه ای و بیعت با امام آیت الله سیدمجتبی خامنه ای، آزمونی بزرگ برای رسانه های کشور در بازنمایی حقیقت، مدیریت افکار عمومی و تثبیت روایت ملی به شمار می رود.
در جهان امروز، جنگ ها بیش از آنکه در میدان های نظامی تعیین تکلیف شوند، در میدان روایت ها و ادراک ها سرنوشت می یابند. هر رخداد ملی به سرعت به صحنه رقابت رسانه ای تبدیل می شود و بازیگران مختلف تلاش می کنند تصویر مطلوب خود را از آن به افکار عمومی ارائه دهند. در چنین شرایطی، آیین تشییع و وداع با رهبر شهید نیز از این قاعده مستثنا نیست و بدون تردید به یکی از مهم ترین سوژه های رسانه ای در سطح منطقه و جهان تبدیل خواهد شد.
وظیفه نخست رسانه، ثبت و روایت دقیق این حماسه ملی است. حضور گسترده مردم از اقشار، سلایق و نسل های مختلف، صرفا یک تجمع انسانی نیست؛ بلکه بازتاب سرمایه اجتماعی، هویت تاریخی و پیوند عمیق ملت با آرمان های خود است. رسانه باید این حضور را از سطح آمار و ارقام فراتر برده و آن را به یک روایت انسانی، اجتماعی و تمدنی تبدیل کند؛ روایتی که بتواند برای نسل های آینده نیز الهام بخش باشد.
وظیفه دوم رسانه، جلوگیری از تحریف و مقابله با جنگ روایت هاست. تجربه سال های اخیر نشان داده است که رسانه های معاند و جریان های معارض همواره در تلاش بوده اند تا رویدادهای ملی ایران را با روایت های جهت دار و گزینشی بازنمایی کنند. در چنین شرایطی، رسانه های داخلی باید با سرعت، دقت، حرفه ای گری و تولید محتوای مستند، مرجعیت خبری خود را تثبیت کرده و اجازه ندهند روایت های تحریف شده بر ذهن مخاطبان غلبه یابد.
از سوی دیگر، بیعت با رهبر جدید نیز از منظر رسانه ای، صرفا پوشش یک رخداد سیاسی نیست؛ بلکه تبیین مفهوم استمرار، ثبات و تداوم در نظام سیاسی کشور است. رسانه باید این انتقال را در چارچوب یک فرآیند مبتنی بر انسجام، اقتدار و آرامش اجتماعی روایت کند و از تبدیل آن به عرصه ای برای هیجان های زودگذر یا منازعات سیاسی جلوگیری نماید.
رسانه در این مقطع تاریخی باید چند وظیفه راهبردی را به طور همزمان بر عهده گیرد؛ نخست، حفظ وحدت ملی و جلوگیری از دو قطبی سازی جامعه؛ دوم، تقویت روحیه امید و اطمینان در میان مردم؛ سوم، بازنمایی چهره مقتدر و باثبات ایران برای افکار عمومی جهان؛ و چهارم، تبدیل این رخداد به یک سرمایه اجتماعی و فرهنگی برای آینده کشور.
نقش رسانه های نوین و شبکه های اجتماعی نیز در این میان دوچندان است. امروز هر شهروند یک رسانه محسوب می شود و هر تصویر، فیلم یا روایت می تواند میلیون ها مخاطب را تحت تاثیر قرار دهد. از این رو، مدیریت هوشمند فضای رسانه ای، تولید محتوای سریع، دقیق و اقناع کننده و بهره گیری از ظرفیت روایت های مردمی، ضرورتی انکارناپذیر است.
تشییع و وداع با رهبران بزرگ، در حقیقت لحظه بازتولید هویت ملی و بازتعریف پیوند میان ملت و رهبری است. اگر رسانه بتواند این لحظه تاریخی را به درستی روایت کند، نه تنها وظیفه حرفه ای خود را انجام داده، بلکه در ساخت حافظه تاریخی و تقویت انسجام ملی نیز نقشی ماندگار ایفا خواهد کرد.
امروز مسئولیت رسانه تنها پوشش یک مراسم نیست؛ بلکه روایت یک گذار تاریخی، ثبت یک حماسه ملی و تبیین استمرار یک مسیر است. رسانه باید نشان دهد که ملت ایران در عین سوگ و اندوه، از ظرفیت بالایی برای همبستگی، انسجام و استمرار برخوردار است و می تواند از دل یک فقدان بزرگ، سرمایه ای جدید برای آینده خود خلق کند.
در چنین بزنگاه هایی، رسانه به معنای واقعی کلمه «چشم تاریخ» و «زبان ملت» است؛ چشمی که باید حقیقت را ببیند و زبانی که باید آن را دقیق، صادقانه و ماندگار روایت کند.
* نویسنده: موسی کاظم زاده؛ قابل دسترسی هم در سایت بازار تبریز آنلاین
https://bazartabrizonline.ir
