هویت، ملت و امت!

هویت چیست؟، مفاهیم چون ملت و امت چه همسویی با هویت دارند؟ و بحران هویت چگونه شکل می گیرد؟
هویت در معنای ساده حس تعلق فرد به ارزش های گروهی، فردی و اجتماعی است. یعنی فرد با تعهد نسبی یا قطعی تصمیم می گیرد در چه ساختار (چون دین، اندیشه سیاسی، احزاب و گروه ها) دخیل باشد. در یک تعریف کوتاه، هویت پاسخ دادن به این سوال است که می پرسیم: شما کیستید؟ پاسخ شما هرچه باشد به معنای نوعی از هویت شماست: من مسلمانم، افغانستانی ام یا تاجکم.
هویت می تواند ذاتی، تحمیلی و اکتسابی باشد. نژاد و دین تعریف کننده هویت ذاتی فرد است؛ که توسط نهادهای چون مذهب و خانواده به فرد منتقل می شود. در هویت تحمیلی شما محبور به پذیرش ایدئولوژی (سیاسی یا دینی) هستید که شخصیت های چون دولت (بیشتر نظام سیاسی اقتدارگرا) آنرا تعریف می کند. هویت اکتسابی منوط به خواست و اراده فرد است. مثلا شما می خواهید در فلان حزب یا جریان سیاسی باشید یا هر زمان اراده کنید می توانید از آن ها عدول نماید.

مفهوم هویت دیگر با دنیای حقیقی انسان ها بسنده نیست. امروزه هویت دیجیتال که تعریف کننده فعالیت فرد در جهان مجازی است، بیشتر قابل بحث است. اشخاص حقیقی و حقوقی برای اینکه بتوانتد در جهان واقعی (مادی) روابط شان را بیشتر و بهتر تنظیم کنند، نیاز به هویت مجازی دارند. افراد، انجمن ها، گروه ها، اصناف تجاری و اقتصادی که با شعار و تبلیغات در دنیای مجازی فعالیت می کنند، نمونه های از هویت مجازی و دیجیتال هستند. هویت دیجیتال می توانند به مراتب قوی تر از دیگر اشکال هویت برای جهت دادن گروه ها و افراد به سمت منافع هویتی عمل کند؛ اما ثبات و پایداری کمتری دارد.
مفاهیم چون ملت و امت با هویت همسویی خاصی دارند. امت مفهوم برآمده از مذهب است که دین سعی دارد با استفاده از آن جمعیت های فرامرزی را بر اساس یک عقیده خاص متحد کند. نمونه آن شعارهای امتی مسلمان است که اغلب شکل منسجمی نداشته است.
ملت نیز شکل نظام مند کلمه جمعیت است که اغلب در ادبیات سیاسی، حقوقی و قوانین اساسی دولت ها از آن نام برده می شود. به بیان دیگر ملت مفهوم ساختگی دولت هاست که سعی دارد گروه های مختلف را با نماد و آرمان مشترک در جغرافیای مشخص جمع نماید.
ملت شکل سازمان یافته و حقوقی جمعیت است که استفاده آن بیشتر در بعد سیاسی قابل بحث است.
پس هویت حس تعلق فرد نسبت به ارزش های خاص (اکتسابی و تحمیلی) است. ملت صفت سیاسی شهروند در هر نظام سیاسی است؛ و امت می تواند صفت دینی برای ملت های متفاوت ولی با یک خط مشترک باشد.
هویت گاهی بنابر دلایل به بحران مواجه می شود و فرد هویت خود را در مواجه با مشکلاتی و چالش های، از دست می دهد. فرد در این حالت ارزش، اهداف و جایگاه خود در برابر پدیده های (چون دین، سیاست، نژاد و...) را به درستی درک نمی کند و ممکن در زمان واحد به گرایش های هویتی متعدد فکر کند.
بحران هویت بیشتر در دوره نوجوانی اتفاق می افتد؛ زمانی که فرد میان تجربه گذشته و انتظارات آینده قرار می گیرد و فکر می کند گذشته ی او در انتخاب آینده اش تاثیر گذار است.