پارادوکس تکرار، برنامه های آموزشی تکراری و استمرار بحران، از دریچه بحران به علاوه یک

•  بازگشت به چرخه معیوب برنامه ریزی

در بررسی الگوهای آموزشی و برنامه ریزی در ایران، با پدیده ای مواجه هستیم که از نظر معرفت شناختی، با منطق «اصلاح از طریق خطا» در تضاد است. دوره های آموزشی ضمن خدمت و فرآیندهای برنامه ریزی، به جای حرکت به سمت «حل مسئله»، در یک «چرخه تکرار خطا» گرفتار شده اند. مدرسان و برنامه ریزان، با تکرار مداوم اشکالات ساختاری بدون ارائه مدل های جایگزین، نوعی «خستگی تحلیلی» در بدنه سازمان ایجاد می کنند که منجر به خمودگی پرسشگری می شود.

از منظر نظریه «بحران به علاوه یک»، این وضعیت صرفا یک خطای مدیریتی نیست، بلکه نشان دهنده وجود یک متغیر پنهان (The Plus One Catalyst) است. این متغیر، «بقا بر هدف» است؛ یعنی سیستم، برنامه ریزی را نه برای رفع بحران، بلکه برای تثبیت سلسله مراتب و بقای خود ساختار برنامه ریزی انجام می دهد. در واقع، تکرار اشکالات، ابزاری است برای بازتولید ضرورت وجودی همان سیستم های ناکارآمد. این تناقض با ذات اثباتی اقتصاد در تضاد است و نشان می دهد که ما در حال مدیریت «حضور بحران» هستیم، نه مدیریت «رفع بحران».

• آیا ما در حال «برنامه ریزی» هستیم یا فقط در حال «اجرای نمایش بحران»؟

در دوره های آموزشی و نشست های برنامه ریزی، یک سناریوی تکراری و ملال آور تکرار می شود:

۱. لیست کردن انبوهی از اشکالات.

۲. نقد بی امان وضعیت موجود.

۳. و در نهایت... هیچ! هیچ راهکار عملی و هیچ تغییری.

این تکرار مداوم، نه تنها منجر به اصلاح نمی شود، بلکه باعث می شود جامعه ی علمی و اجرایی نسبت به بحران ها «بی حس» شوند. اما چرا با وجود این همه نقد، برنامه ریزی ها همچنان «پیوسته» ادامه دارند؟ چرا اشکالات نه تنها رفع نمی شوند، بلکه تشدید می شوند؟

• پاسخ در نظریه «بحران به علاوه یک» نهفته است.

 

در اینجا، «بحران» تنها یک مشکل نیست، بلکه یک «متغیر کاتالیزوری» برای بقای سیستم است. متغیر پنهانی که باعث می شود سیستم، به جای حل مشکل، از خود «مشکل» برای توجیه «وجود خود» استفاده کند. ما در چرخه ای گرفتار شده ایم که در آن، تکرار خطا، استراتژی بقای ساختار است.

ما نیاز به عبور از «اقتصاد تکرار» و ورود به «اقتصاد حل مسئله» داریم. تا زمانی که برنامه ریزی، ابزاری برای نمایش ضعف باشد و نه ابزاری برای توانمندسازی، ما تنها در حال بازتولید شکست هایمان هستیم.

#برنامه ریزی #توسعه #مدیریت_بحران #نظریه_بحران_به_علاوه_یک #اصل بقا هدف