قرارهای جلب دیوان کیفری بین المللی
دیوان کیفری بین المللی به عنوان نخستین مرجع دائمی کیفری در سطح بین المللی، با هدف تعقیب و محاکمه مرتکبان شدیدترین جنایات مورد اهتمام جامعه جهانی، شامل نسل کشی، جنایات علیه بشریت، جنایات جنگی و جنایت تجاوز، تاسیس شده است. با وجود اهمیت این نهاد در تحکیم عدالت کیفری بین المللی و مقابله با بی کیفرمانی، اجرای قرارهای جلب صادره از سوی آن همچنان یکی از اساسی ترین چالش های عملی و حقوقی دیوان به شمار می آید. دیوان، برخلاف محاکم داخلی، فاقد سازوکار اجرایی مستقل و نیروی پلیسی اختصاصی است و اجرای تصمیمات آن، به ویژه در زمینه دستگیری متهمان، به همکاری دولت ها وابسته است. این وابستگی در عمل موجب شده است که اجرای قرارهای جلب با موانع متعددی از جمله اصل حاکمیت دولت ها، استناد به مصونیت مقامات عالی رتبه، عدم عضویت برخی کشورها در اساسنامه رم، فقدان اراده سیاسی، و ملاحظات دیپلماتیک و ژئوپلیتیکی روبه رو شود.
در نهایت، می توان گفت که دیوان کیفری بین المللی، با وجود همه محدودیت های حقوقی و سیاسی، همچنان جایگاهی محوری در نظام عدالت کیفری بین المللی دارد. اهمیت این نهاد تنها در تعداد قرارهای جلب اجراشده یا پرونده های مختومه خلاصه نمی شود، بلکه در نقشی نیز نهفته است که در تثبیت اصل پاسخگویی کیفری فردی، تقویت مبارزه با بی کیفری و توسعه هنجارهای حقوق بین الملل کیفری ایفا می کند. به بیان دیگر، حتی در مواردی که اجرای فوری قرارهای جلب ممکن نمی شود، دیوان می تواند از طریق تاثیر هنجاری، سیاسی و نمادین خود، مشروعیت جنایات بین المللی را تضعیف و اصل پاسخگویی را تقویت کند.
بنابراین، موفقیت آینده دیوان کیفری بین المللی در گرو آن است که جامعه بین المللی، به ویژه دولت ها، عدالت کیفری بین المللی را نه یک گزینه سیاسی موقت، بلکه بخشی از مسئولیت مشترک خود در قبال صلح، امنیت و کرامت انسانی بدانند. هرچه اراده دولت ها برای ترجیح دادن پاسخگویی بر مصلحت سنجی های کوتاه مدت سیاسی بیشتر شود، امکان اجرای موثرتر قرارهای جلب دیوان و در نتیجه، تحقق واقعی تر عدالت بین المللی نیز افزایش خواهد یافت.