معماری کلیساهای ایران

کتاب معماری کلیساهای ایران؛ مولف: مهندس برهان بهرامی 1405. محقق معماری بناهای تاریخی ایران. 

آشنایی اقشار مختلف جامعه با مفهوم کلیسا،کلیساهای ایران، نحوه ایجاد و معماری کلیسا بعنوان یکی از مهمترین موضوعات معماری که کمتر بدان توجه شده در کتاب حاضر مورد بررسی و کنکاش قرار گرفته است. کتاب حاضر مشتمل شش فصل می­باشد که فصول پنجم و هشتم مربوط به مقالات نگارنده می­باشد که به تفصیل در خصوص کلیساهای وانک و ننه­مریم سخن رفته است.

فهرست مطالب

فصل اول:سیری در معنا و مفهوم کلیسا 1

کلیسا 2

شکل گیری کلیسا 4

مناقشه در مفهوم کلیسا 4

اقسام کلیسا 6

ساختمان عبادی مسیحیان. 7

انجام آیین های دینی و عبادی. 8

شکل ظاهری کلیسا 10

تزیینات کلیسا 12

پنجره های سه بخشی: 12

پنجره مصائب عیسی مسیح: 13

رنگ ها در کلیسا 13

کلیسای جامع. 13

کلیساهای ایران. 14

فصل دوم:معرفی معماری کلیساها 16

بیزانس.. 17

علت نامگذاری بیزانس.. 18

امپراطور ژوستینین یکم و معماری بیزانسی. 18

ویژگیهای معماری بیزانسی. 19

روشهای مهندسی و ساخت و ساز. 21

معماری بیزانسی و سبک های رومی. 22

معماری بیزانسی و صدر مسیحیت.. 24

تجزیه و تحلیل عناصر، المانها و فضاهای سازنده کلیسا: 26

-عنصر معماری و خصوصیات کالبدی: 26

تحلیل محوریت و جهتگیری: 26

تحلیل نمادین فرم در دین مسیحیت: 27

فضاهای تشکیلدهنده پلان کلیسا 27

فضاهای تشکیلدهنده پلان مسجد: 28

معماری و معماری داخلی کلیسا 29

معماری شرقی و مرکزگرایی. 34

معماری کلیساهای ارامنه 35

کلیسای سرکیس مقدس تهران. 37

کلیسای میناس مقدس تهران. 40

کلیسای گئورک مقدس تهران. 43

جدول 1-2-قیاس سه نمونه موردی مذکور. 44

جدول 2-2-ویژگیهای معماری بارز سه نمونه موردی نام برده شده 45

کلیساهای به سبک تالار. 47

معرفی فضاها، نمادها و تزیینات کلیسا و بررسی ویژگیهای حکمی آنها 48

ورودیهای کلیسا 48

محراب.. 48

میراثخانه 49

حوضچه غسل تعمید. 49

میز مقدس.. 49

بالاخانه 50

ستونهای کلیسا 50

جایگاه افراد. 50

جایگاه عمومی. 50

جایگاه افراد خاص.. 50

جایگاه روحانیان. 51

تثلیث.. 51

پنجره سه بخشی. 51

نماد فاخته یا کبوتر. 51

شبدری. 52

پنجره مصائب مسیح. 52

پنجره رستاخیز مسیح. 52

بازوی چلیپایی. 52

پلههای محراب.. 52

برج ناقوس.. 53

جهت گیری شرقی غربی کلیسا 53

راهروهای جانبی. 53

صحن اصلی کلیسا 53

هشتی. 53

پنجره گل سرخ (رز) 54

ستاره هشت پر. 54

ماهی. 54

انار. 55

قره کلیسا ؛ اولین و قدیمی ترین کلیسا جامع مسیحیان. 56

تاریخچه قره کلیسا 57

معماری کلیسا 58

فصل سوم: ستفاده مجدد از کلیساها راهکاری جهت حفاظت از آنها 59

استفاده تطبیقی. 60

بررسی تغییر کاربری در کلیساها 62

کلیسای دومینیکن: 63

کلیسای کلمبا 64

کلیسای کربرادابره 66

کلیسای باگراتی. 68

کلیسای سنت پارسکوا 69

کلیسای بانوس.. 70

کلیسای سنت فرانسیس.. 71

جدول 1-3-اطلاعات کلی مربوط به هشت کلیسای بررسی شده 74

-اقدامات ضروری. 74

-الحاقات تطبیقی. 75

کاربری: 77

مصالح. 77

سقف.. 78

ورودی. 78

حجمهای الحاقی. 79

الحاقات داخل بنا 79

جدول2-3-جمعبندی مصالح و الحاقات جدید در داخل و خارج بنا در کلیساهای بررسی شده 80

جدول 3-3- مصالح بکار رفته در کلیساهای بررسی شده 81

وسعت بنا 81

جدول 5-3-میزان مداخلات(اقدامات ضروری و الحاقات) در کلیساهای بررسی شده 83

جدول6-3-مساحت کلیساهای بررسی شده 83

کلیسای کانتور. 86

فصل چهارم: معرفی کلیساهای ایران زمین. 89

سیری در کلیساهای ایران. 90

کلیسای وانک.. 90

کلیسای مریم مقدس تبریز. 91

کلیسای سورپ گاراپت.. 91

کلیسای سنندج. 92

کلیسای هوانس مقدس مراغه 92

کلیسای مریم مقدس(آذربایجان شرقی) 93

کلیسای مریم مقدس یا زور زور(آذربایجانغربی) 93

کلیسای مریم مقدس یا ننهمریم. 93

کلیسای تاتائوس(قرهکلیسا) 94

کلیسای سنت استپانوس.. 94

کلیسای ارتدکس یونانی. 94

کلیسای توما(کلیسای آشوریتوما) 95

سورپ گئورک.. 96

کلیسای بارتوقیمئوس و تادوئوس مقدس؛ کلیسای بازار تهران. 97

کلیسای انجیلی پطرس مقدس تهران. 98

کلیسای سرکیس مقدس تهران؛ کلیسای تهران کریم خان. 99

کلیسای نیکلای مقدس؛ نخستین خانه سالمندان کشور. 100

کلیسای استپانوس مقدس(تهران) 101

کلیسای انجیلی عمانوئیل. 101

کلیسای برادران آشوری. 102

کلیسای حضرت پولس.. 103

کلیسای تارگمانچاس مقدس.. 104

کلیسای حضرت ابراهیم. 105

کلیسای حضرت یوسف. 105

کلیسای ژاندارک.. 106

کلیسای گورک مقدس.. 107

کلیسای وارطان مقدس.. 108

کلیسای کوچک صلیب مقدس.. 109

کلیسای قلب مسیح. 110

کلیسای وانک.. 112

کلیسای بتلهم. 112

کلیسای مریم و هاکوپ.. 113

کلیسای گئورگ مقدس.. 113

کلیسای کاتارینه 114

کلیسای بیت اللحم. 115

کلیسای گریگور (لوساووریچ مقدس) 115

کلیسای نرسس مقدس.. 115

کلیسای میناس مقدس.. 116

کلیسای نیکوغایوس مقدس.. 116

کلیسای هوانس مگردیچ مقدس.. 117

کلیسای کاتولیکها 117

کلیسای استپانس مقدس.. 118

فصل پنجم: معماری کلیسای وانک.. 119

فصل ششم: کلیسای ننه­مریم. 140

منابع و مراجع. 152