فیروز نادری؛ مردی شیرازی با ردپای مریخی

 گاهی مسیر رسیدن به سیاره هایی که هرگز زیر پایت نبوده اند از جایی بسیار نزدیک آغاز می شود؛ از یک تصویر ذهنی شاید در کودکی در یک شهر نزدیک، از رویایی که شاید در ابتدا حتی خود انسان هم نداند، قرار است او را حتی تا مسافتی در حد و اندازه درصدی از سال نوری دورتر ببرد. 

فیروز نادری در سال ۱۹۴۶ در شیراز به دنیا آمد. برای ادامه تحصیل در رشته مهندسی برق به آمریکا رفت؛ ابتدا در دانشگاه ایالتی آیووا و سپس در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی، جایی که مدرک کارشناسی ارشد و دکترای خود را گرفت. بعدها همین دانش و علاقه او را به آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا، یا JPL، رساند؛ مرکزی که یکی از مهم ترین ماموریت های رباتیک فضایی جهان در آن طراحی و هدایت می شود. نادری در JPL کار خود را از حوزه سامانه های ارتباطی آغاز کرد، اما به تدریج مسئولیت های بزرگ تری بر عهده گرفت. نقطه عطف کارنامه او سال ۲۰۰۰ بود؛ زمانی که مدیریت برنامه اکتشاف مریخ را بر عهده گرفت. در آن زمان برنامه مریخ ناسا دوره ای دشوار را پشت سر گذاشته بود و چند ماموریت با شکست مواجه شده بودند. در دوره مدیریت نادری، ماموریت مریخ نوردهای اسپیریت و آپورتونیتی به یکی از موفقیت های مشهور اکتشافات مریخ تبدیل شد. قرار بود این دو مریخ نورد تنها حدود ۹۰ روز فعالیت کنند، اما هر دو بسیار فراتر از انتظار اولیه دوام آوردند؛ آپورتونیتی تقریبا ۱۵ سال روی مریخ به فعالیت خود ادامه داد. نادری در سال ۲۰۱۶ از ناسا بازنشسته شد، اما ارتباطش با علم و جامعه ایرانی قطع نشد. او همچنان درباره علم، آینده ایران و مسائل اجتماعی و سیاسی سخن می گفت. زندگی او سرانجام در سال ۲۰۲۳، پس از حادثه ای که به آسیب شدید نخاعی انجامید، در ۷۷سالگی پایان یافت؛ مردی که زندگی حرفه ای اش از شیراز آغاز شد و ردپای او روی سیاره ای دیگر باقی ماند.

یادش ماندگار...