جلوه گاه رخ او

جلوه گاه رخ او 

بعضی وقت ها استفاده از اصطلاحات زیبایی شناسانه برای بعضی تصاویر، به نوعی دهن کجی و بی انصافی به آنهاست. یعنی از بس ظرافت و زیبایی ریخته است؛ آدم نمی داند چگونه باید آن را جمع کند و از تصورش و تصویرش لذت ببرد. این بیت حافظ را بخوانیم و ببینیم و کیف کنیم:

 " جلوه گاه رخ او دیده من تنها نیست ماه و خورشید هم این آینه می گردانند" 

یک گزاره بی نهایت زیبا. یک زیبایی ابدی. شاید پرسیده شود کجای این تصویر، دیدنی یا شنیدنی است؟ تصویر را از آخر به اول تقریر می کنیم: تنها دیده من، جلوه گاه رخ او نیست. جلوه گاه یعنی محل تجلی. بازتاب دهنده زیبایی. زیبایی چشم من از خودمن نیست بلکه به واسطه این است که چشم من جلوه گاه رخ زیبای او شده است. وقتی اینگونه شد نه تنها چشم زیبا می شود بلکه به هرچه نگاه می کند هم زیبا می شود. یعنی زیبایی فقط در چشم من نیست بلکه در بیرون از چشم من نیز جاری و ساری است. همان که سهراب گفت:

"چشم ها را باید شست جور دیگر باید دید" " قشنگ یعنی چه؟ قشنگ یعنی تعبیر عاشقانه اشکال" شستن چشم یعنی اینکه چشم را جلوه گاه رخ او کنی. اینجاست که جهان به چشمت زیبا می شود و در دلت می نشیند. تازه این تنها دیده من نیست که جلوه گاه رخ اوست؛ ماه و خورشید نیز آینه گردان زیبایی عروس مانند او هستند. این تصویر را فقط باید با چشم بسته در ذهن بازآفرینی کرد و در نشئه بی مانند آن ساعت ها، خمار ماند و فقط لذت برد. نور ماه و خورشید تجلی زیبایی رخ او ست چون آنها آینه گردان جلوه رخ او هستند.ماه و خورشید، داماد و عروسی هستند که آینه در مقابل خود گرفته اند و جلوه گری می کنند. در اساطیر، ماه نماد مرد و نرینگی است و خورشید نماد زن و زایش است. ازهمین رو در تعابیر عامه از ترکیب زیبای خورشید خانم، استفاده می کنند. در اوستا خورشید به عنوان چشم و دیدگان اهورامزدا، ستایش شده است. در ریگ ودا هم خورشید، چشم وارونا، یکی از خدایان بزرگ است. می گردانند: " بسیاری از توده مردم گمان می کردند که این ایزدان آسمانی[خورشید، ماه] ، دارای گردونه هایی هستند که به آسانی تندرو و تیزتک آنان را در آسمان می گردانند، چون نهایت سرعت ازآن اسب بود." (دانشنامه ایران باستان، هاشم رضی، ص2454)