شخصیت ضداجتماعی را چطور می شناسی؟ (Antisocial Personality Disorder – ASPD)

اختلال شخصیت ضداجتماعی (Antisocial Personality Disorder; ASPD) با الگویی پایدار از بی اعتنایی و نقض حقوق دیگران، نادیده گرفتن هنجارهای اجتماعی و ضعف در پایبندی به مسئولیت های بین فردی و اجتماعی مشخص می شود. در این الگوی شخصیتی، رفتارهایی مانند فریبکاری (Deceitfulness)، تکانشگری (Impulsivity)، پرخاشگری (Aggressiveness) و بی مسئولیتی مکرر (Consistent Irresponsibility) ممکن است در موقعیت های مختلف زندگی نمود پیدا کنند.

از منظر آسیب شناسی شخصیت (Personality Psychopathology)، یکی از مولفه های مهم این اختلال، اختلال در کارکرد همدلی (Empathy) و محدودیت در درونی سازی الزامات اخلاقی و اجتماعی است. فرد ممکن است پیامدهای رفتار خود برای دیگران را کم اهمیت تلقی کند و در مواجهه با آسیب هایی که به دیگران وارد کرده است، پشیمانی یا احساس مسئولیت محدودی نشان دهد. در برخی موارد، بهره کشی بین فردی (Interpersonal Exploitation) و استفاده ابزاری از روابط برای دستیابی به اهداف شخصی نیز مشاهده می شود.

بااین حال، تکانشگری یا رفتار قانون گریز به تنهایی نشان دهنده این اختلال نیست. بر اساس معیارهای DSM-5-TR، تشخیص اختلال شخصیت ضداجتماعی مستلزم آن است که فرد دست کم ۱۸ سال داشته باشد و شواهدی از اختلال سلوک (Conduct Disorder) با شروع پیش از ۱۵ سالگی در سابقه رشدی او وجود داشته باشد. همچنین، الگوی رفتاری باید فراگیر و پایدار باشد و صرفا به یک موقعیت یا دوره خاص محدود نشود.

شناخت این ساختار شخصیتی نیازمند بررسی هم زمان مولفه های رفتاری، شناختی، هیجانی و رشدی است؛ زیرا ارزیابی علمی آن فراتر از قضاوت اخلاقی درباره رفتارهای فرد قرار می گیرد.