Publisher of Iranian Journals and Conference Proceedings

Please waite ..
Publisher of Iranian Journals and Conference Proceedings
Login |Register |Help |عضویت کتابخانه ها
Research
Title

برآورد فرسایش و رسوبزایی حوضه آبریز نازلو چای به روش MPSIAC در محیط GIS

نوع محتوی : طرح پژوهشیYear: 1390
کد COI Research: R-1391814تاریخ درج در سایت: 17 بهمن 1400
زبان اصلی Research: Persian دسته بندی علمی Research: مهندسی آب و هیدرولوژی
View: 147Pages: 150

Buy and Download

برای دریافت فایل این Research ابتدا در پایگاه سیویلیکا عضو شوید. جهت عضویت اینجا را کلیک نمایید

Authors

Abstract:

حوضه­ی آبخیز نازلوچای واقع در شمال­غرب شهرستان ارومیه دارای مساحتی بالغ بر۲ km(۲۰۳۰) می­باشدکه ۲km ۴۶۰ درصد از وسعت حوضه آن در خاک ترکیه واقع است. این حوضه همانند سایر حوضه­های استان در برخی مناطق با رسوب زایی بالایی مواجه است. این حوضه بخشی از کمربند دگرگونی- افیولیتی زون سنندج سیرجان محسوب می­شود که برخی پژوهشگران در تفکیک زون­های ساختمانی ایران آن را به عنوان زون خوی- مهاباد از زون البرز آذربایجان جدا نموده اند. در این پژوهش میزان فرسایش و رسوبزایی حوضه بااستفاده از روش اصلاح شده پسیاک ((MPSIAC به صورت توزیعی(سلولی) در محیطGIS  تهیه و مورد ارزیابی قرار گرفته است. در این راستا پس از جمع­آوری، آماده سازی و ورود لایه­های اطلاعاتی ۹ گانه (زمین­شناسی، خاک­شناسی، آب و هوا، رواناب، توپوگرافی، پوشش زمین وکاربری اراضی، وضعیت فعلی فرسایش، فرسایش رودخانه­ای وحمل رسوب) در محیط GIS وتلفیق این لایه­ها نقشه­ی رسوبزایی حوضه به صورت سلولی و توزیعی تهیه گردید. در محل ۳ ایستگاه هیدرومتری تپیک، گلکنی و کریم آباد حوضه مقادیر نتایج روش توزیعی با مقادیر ثبت شده حوضه در دراز مدت مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج حاکی است براساس روش ((MPSIAC میزان رسوب سالانه حوضه با دقت ۲۰۰*۲۰۰ پیکسل برآورد گردیده است. ۸۱/۳۹ درصد از این حوضه رده فرسایش کم قرار می­گیرد. با واسنجی نتایج برآورد شده با نتایج اندازه­گیری شده با ابزار و امکانات ArcGIS نقشه­های کاملا توزیعی و اصلاح شده رسوب حاصل گردید. در نهایت با استفاده ار مدل ArcHydro نسبت به تهیه نقشه­ی پیوسته رسوب اقدام گردید. با این نقشه­ها برای طرح­های عمرانی در  سرشاخه­ها یا در مسیر رودخانه­های اصلی حوضه به راحتی می­توان رسوب کل بالادست را بدست آورد.

Keywords:

نازلوچای ٬فرسایش , رسوب زایی , سامانه اطلاعات جغرافیایی GIS , مدل MPSIAC

Research COI Code

This Research COI Code is . Also You can use the following address to link to this article. This link is permanent and is used as an article registration confirmation in the Civilica reference:

https://civilica.com/doc/1391814/

پیش گفتار Research

مقدمه

حوضه آبریز به محدوده مشخصی از یک منطقه گفته می­شود که توسط یک رودخانه اصلی و سرشاخه­های فرعی آن زهکشی می­شود. سطح حوضه­های آبریز پیوسته در تغییر است و فرآیندهای موثر در این تغییرات شامل فرسایش، حمل و نقل و رسوب­گذاری می­باشد. شدت و نوع تغییرات سطحی یک حوضه آبریز به جنس لایه­ها و تنوع آن­ها بستگی دارد. به این ترتیب که رودخانه در طی مسیر خود از سازندهای زمین­شناسی با سنگ­های متفاوت عبور کرده که با توجه به جنس، بافت و ساخت آن­ها، مقاومت­های متفاوتی در برابر عوامل سطحی از خود نشان می­دهند. از طرف دیگر با فرسایش سنگ­های سطح زمین رسوبات متفاوتی با جنس­های مختلف وارد حوضه آبریز می­شود. متاسفانه استفاده بی­رویه و غیر منطقی از منابع طبیعی طی سال­های متمادی برای کسب حداکثر منافع، موجبات تخریب اراضی کشور را در سطوح وسیع فراهم آورده است. حاصل آن اراضی فرسایش یافته، گسترش مناطق بیابانی، تخریب جنگل­ها، مراتع، آب­های گل آلود و منابع آبی تقلیل یافته بوده است. از آنجا که اهمیت آب و مشکل کمبود آن از گذشته در ایران وجود داشته است، حفظ و حراست از منابع آبی موجود، یک ضرورت انکار ناپذیربوده و لذا پژوهش­های مربوط به فرسایش و رسوب حوضه­های آبریز، به عنوان یکی ازعوامل مهم کاهش حجم مفید مخازن سدها، دارای ویژگی و حساسیت خاصی است. این گونه مطالعات که در بسیاری از کشورهای جهان از دیربازآغازگردیده است، متاسفانه در کشور ما که از لحاظ تاریخچه سدسازی و احداث تاسیسات آبی دارای سابقه زیادی می­باشد به نحو شایسته­ای مورد توجه  قرار نگرفته و به جبران این نقیصه طرح­های مطالعاتی علاج بخشی به تدریج از طرف پژوهشگران پیشنهاد گردیده است.

در رابطه با کنترل وکاهش شدت فرسایش، راهکارهای مطالعاتی متعددی می­تواند وجود داشته باشد. یکی از این راه حل­ها، بررسی شدت فرسایش و رسوبزایی در حوضه آبریز مشرف به مخزن سد وشناسایی مناطق بسیار حساس به فرسایش است. از طریق طبقه­بندی نواحی فرسایشی می­توان با تمهیدات مناسب آبخیزداری میزان رسوب ورودی به مخازن سدها کنترل شوند.

 در برآورد فرسایش و رسوب­دهی روش­های تجربی متعددی وجود دارد، این روش­ها هر کدام بر اساس موقعیت، شرایط آب و هوایی و اقلیم منطقه کاربرد دارند. در سال ۱۹۸۲ در روش تعیین شاخص­های مورد ارزیابی روش PSIAC تغییراتی ایجاد شد به طوری که در مدل اصلاح شده (MPSIAC) عوامل نه­گانه موثر در رسوبدهی به صورت کمی قابل برآورد هستند. جانسون و گبهارت (۱۹۸۲) در مطالعات خود این مدل را دارای بازده بالا معرفی کرده اند. رینارد و استون (۱۹۸۲) مدل MPSIAC را با مدل­های EPM و USLE و Renard-Flaxman  اصلاح شده مقایسه و نتیجه­گیری نمودند پسیاک اصلاح شده دارای بیش­ترین هماهنگی با اندازه­گیری­های کمی هستند.  هادلی (۱۹۸۲) همین مقایسه را با پسیاک اصلاح شده و USLE اصلاح شده پین­های فرسایشی آبگیرهای رسوبی کوچک ومخازن اندازه­گیری انجام داده به این نتیجه رسید که نتایج پسیاک اصلاح شده مناسب­تر از  USLE اصلاح شده می­باشد و اختلاف بین رسوب اندازه گیری شده توسط روش اصلاح شده پسیاک و مخازن اندازه گیری شده معنادار نیست. اولین گزارش نسبتا کامل در مورد فرسایش خاک و لزوم حفاظت آب وخاک در ایران در سال ۱۳۲۷ توسط داون و ریبن کارشناسان فائو به زبان انگلیسی تهیه و منتشر شد. در ایران طی چند دهه گذشته برای برآورد فرسایش از روش­های متنوعی استفاده شده است و بنا بر تجربه و مطالعات پیشین مشخص شد که روش­ تجربی MPSIAC با توجه به آب و هوا و اقلیم ایران (نیمه خشک) بسیار کارایی داشته است (بیات،­ ۱۳۷۹). در مدل­های تجربی مشخصه­هایی مانند میزان شیب، لیتولوژی، خاک، پوشش گیاهی، میزان رواناب به عنوان عوامل ورودی موثر در فرسایش محسوب می­شوند. در این پژوهش، فیزیوگرافی حوضه آبریز که نقش اساسی در تعیین عواملی نظیر حجم سیلاب­ها، تعیین فرسایش­پذیری و رسوب­زایی حوضه­های آبریز دارند، جهت برآورد میزان رسوب­زایی حوضه مورد بررسی و مطالعه قرار گرفت.

فهرست مطالب Research

(برای نمایش کلیک نمایید)

تهیه کنندگان Research

کارفرمای پروژه:
مجری پروژه:
در بخش لیست سازمانها می توانید لیست سازمانهای کارفرما و مجری پروژه های علمی و گزارشهای تحقیقاتی ارتباط با صنعت دانشگاهها را مشاهده نمایید.

طرحهای پژوهشی و مطالعاتی کشور

Research Info Management

New Papers

New Researchs

Share this page

More information about COI

COI stands for "CIVILICA Object Identifier". COI is the unique code assigned to articles of Iranian conferences and journals when indexing on the CIVILICA citation database.

The COI is the national code of documents indexed in CIVILICA and is a unique and permanent code. it can always be cited and tracked and assumed as registration confirmation ID.

Support