بررسی علل کناره گیری روحانیت شیعه از سیاست در دوران رضاشاه

این پژوهش به بررسی علل کناره گیری روحانیت شیعه ایران از سیاست در دوره رضاشاه پهلوی می پردازد. روحانیون در عصر مشروطه با ائتلاف با نیروهای ترقی خواه توانستند استبداد قاجار را به چالش بکشند و در بسیج مردم نقش محوری ایفا کنند. با این حال ناکامی های مشروطه در دهه ۱۲۹۰ خورشیدی از جمله گسترش ناامنی، ضعف اقتصادی و فروپاشی اقتدار دولت مرکزی موجب دلسردی روحانیون شد. کودتای ۱۲۹۹ و اقدامات رضاخان در ایجاد ثبات و تمرکز قدرت همراه با جلب اعتماد نسبی روحانیت، زمینه ساز حمایت یا سکوت آنان در مسیر سلطنت وی گردید. اما رضاشاه پس از دستیابی به قدرت سیاست هایی را در پیش گرفت که نفوذ سیاسی و اجتماعی روحانیون را در عرصه عمومی محدود ساخت. واکنش اغلب رهبران روحانی در این دوره اتخاذ رویکرد «مدارا» و «ارشاد» بود و تنها معدودی مانند حاج آقا نورالله اصفهانی و سیدحسن مدرس به مقاومت جدی پرداختند. در نتیجه روحانیت از صحنه سیاسی کشور کنار رفت هر چند نفوذ اجتماعی خود را در میان توده ها حفظ و حتی تقویت کرد.

Keywords:

روحانیت , شیعه , رضاشاه پهلوی , نفوذ سیاسی , روحانیت , نفوذ اجتماعی , روحانیت , مذهب , سکولاریزاسیون در عصر پهلوی